อนุชา แจงความคืบหน้าปฏิรูปกฎหมาย เน้นลดอุปสรรค-เพิ่มเข้าถึงง่าย

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๑๖ · ๒๒ ธันวาคม ๒๕๖๕

อนุชา นาคาศัย ชี้แจงความคืบหน้าแผนปฏิรูปประเทศด้านกฎหมาย โดยเน้นการยกเลิกหรือปรับปรุงกฎหมายที่ล้าสมัยและเป็นอุปสรรคต่อประชาชนและภาคธุรกิจ พร้อมผลักดันกฎหมายใหม่ที่ลดภาระและส่งเสริมการพัฒนา รวมถึงการเปลี่ยนโทษจำคุกเป็นค่าปรับในบางกรณีเพื่อไม่ให้กระทบประวัติผู้กระทำผิด และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการเสนอกฎหมายผ่านกลไกเข้าชื่อ รวมทั้งการจัดทำประมวลกฎหมายในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์เพื่อให้เข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็วมากขึ้น

นายอนุชา นาคาศัย รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี

กราบเรียน ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎรที่เคารพครับ จากการที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติได้ถามมา ในเรื่องของแผนปฏิรูปประเทศ (ฉบับปรับปรุง) ด้านกฎหมาย ซึ่งก็ได้กำหนดเป้าหมายของ ผลอันพึงประสงค์ไว้จำนวน ๒ เป้าหมาย ได้แก่ เป้าหมายที่ ๑ ก็คือกฎหมายและกระบวนการ ที่ล้าสมัยก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำและไม่เป็นธรรม เป็นภาระแก่ประชาชนและอุปสรรคต่อ การประกอบอาชีพให้ได้รับการยกเลิกหรือแก้ไขปรับปรุง ซึ่งมีตัวชี้วัด เป้าหมาย ร้อยละ ๑๐๐ ของจำนวนกระบวนงานที่เกี่ยวกับการอนุญาต กฎหมายที่สร้างภาระหรืออุปสรรค ต่อการดำรงชีวิตหรือประกอบอาชีพของประชาชน สำนักงาน ป.ย.ป. ได้เสนอสถานะการบรรลุ เป้าหมายไว้ว่าบรรลุเป้าหมายพึงประสงค์ที่กำหนดไว้แล้วสะท้อนได้จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้รับการขับเคลื่อนให้ดำเนินการตามข้อเสนอในการปรับปรุงแก้ไข ยกเลิกกระบวนงานหรือ กฎหมาย ซึ่งเป็นการดำเนินงานตามอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการดำเนินการปฏิรูป กฎหมายในระยะเร่งด่วน ที่สำนักงาน ป.ย.ป. ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการ ซึ่งได้ดำเนินการ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของผลอันพึงประสงค์ที่ ๑ ได้ดำเนินการผ่านกิจกรรมปฏิรูปที่ ๑ กิจกรรมปฏิรูปที่ ๒ และกิจกรรมปฏิรูปที่ ๔ โดยได้มีผลงานการดำเนินงานและประโยชน์ ที่ประชาชนได้รับ สรุปได้ดังนี้

กิจกรรมปฏิรูปที่ ๑ ให้มีกลไกยกเลิกหรือแก้ไขปรับปรุงกฎหมายที่สร้างภาระ หรืออุปสรรคต่อการดำรงชีวิต กิจกรรมเรียนรู้ที่ ๒ และปฏิรูปที่ ๔ โดยไม่ได้มีผลงาน และประโยชน์ที่ประชาชนได้รับสรุปได้ดังนี้นะครับกิจกรรมที่รูปที่ ๑ ไม่มีกลไกยกเลิก หรือแก้ไขปรับปรุงกฎหมายที่สร้างภาระหรืออุปสรรคต่อการดำรงชีวิตหรือการประกอบ อาชีพของประชาชน

ผลการดำเนินงาน มีการดำเนินการปฏิรูปกฎหมายในระยะเร่งด่วน ซึ่งมี หน้าที่อำนาจในการพิจารณาให้ความเห็น ได้มีการขับเคลื่อนการดำเนินการกับหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องในการปรับปรุงแก้ไขหรือยกเลิกกระบวนงานหรือกฎหมายที่เป็นอุปสรรคต่อ การประกอบอาชีพ และดำเนินการธุรกิจของเอกชน ซึ่งจากผลการศึกษาของสำนักงาน ป.ย.ป. ที่ดำเนินการธุรกิจของเอกชน ซึ่งจากผลการศึกษาของสำนักงาน ป.ย.ป. ที่ดำเนินการ ร่วมกับสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศทีดีอาร์ไอ (TDRI) มีจำนวนกระบวนงาน หรือกฎหมาย ๑,๐๙๔ กระบวนงานที่เห็นสมควรเสนอให้มีการปรับปรุงหรือยกเลิก โดยมี กฎหมายกระบวนการที่ได้ดำเนินการปรับปรุงหรือยกเลิกแล้ว อาทิ พระราชกำหนดว่าด้วย การประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ยกเลิกประกาศกระทรวงพาณิชย์ว่าด้วย การนำเข้าสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. ๒๕๓๖ พระราชบัญญัติยกเลิกกฎหมาย บางฉบับที่หมดความจำเป็นหรือซ้ำซ้อนกับกฎหมายอื่น พ.ศ. ๒๕๖๕ และยังมีกฎหมายอีก บางส่วนที่ยังอยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาตามขั้นตอนของกฎหมาย อาทิร่างกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... การยกเลิกพระราชบัญญัติคุ้มครองควบคุม การเรี่ยไร พ.ศ. ๒๔๘๗ การยกเลิกพระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. ๒๔๙๙ ซึ่งเป็นกฎหมาย ที่มีความล้าสมัย

ประโยชน์ที่ประชาชนได้รับจากการดำเนินงานตามกระบวนงานจาก หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวกับการอนุญาตและกฎหมายปรับปรุงกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่สร้างภาระ เป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตหรือประกอบอาชีพของประชาชนได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้น

กิจกรรมปฏิรูปที่ ๒ จัดให้มีกลไกทางกฎหมายเพื่อให้มีการพัฒนาปรับเปลี่ยน โทษทางอาญาที่ไม่ใช่ความผิดร้ายแรง เป็นโทษปรับพินัย เพื่อลดผลกระทบต่อสิทธิ และเสรีภาพของประชาชน

ผลการดำเนินงาน ซึ่งปัจจุบันได้มีบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. ๒๕๖๕ ประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษาเรียบร้อยแล้ว เมื่อวันที่ ๒๕ ตุลาคม ๒๕๖๕ โดยพระราชบัญญัติฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้เมื่อครบกำหนด ๒๔๐ วันนับแต่วันประกาศ ในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป เว้นแต่บทบัญญัติในมาตรา ๓๗ มาตรา ๓๘ วรรคหนึ่ง ให้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประโยชน์ที่ประชาชนได้รับก็เป็นกฎหมายการในการพัฒนาและกำหนด มาตรการสำหรับผู้ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายที่ไม่ใช่ความผิดร้ายแรง และไม่กระทบ ต่อความสงบเรียบร้อยหรือความปลอดภัยของประชาชน ซึ่งจะมีการเปลี่ยนแปลง โทษทาง อาญาเป็นโทษปรับทางพินัย ซึ่งจะไม่มีการกักขังแทนค่าปรับ ไม่มีประวัติอาชญากรรม ในกรณีลงโทษจำคุกหรือกักขังแทนค่าปรับ รวมทั้งไม่มีการบันทึกประวัติอาชญากรรม และ อีกทั้งในการปรับเป็นพินัยนั้นโทษปรับให้ใช้กับโทษโดยการทางสังคมได้ด้วย ซึ่งจะเป็น ประโยชน์ต่อผู้กระทำความผิดในการที่จะได้รับโทษที่เหมาะสมกับสภาพความผิดและ เหมาะสมกับฐานะของตน

กิจกรรมปฏิรูปที่ ๓ จัดให้มีกลไกช่วยเหลือประชาชนในการจัดทำเสนอ ร่างกฎหมาย

ผลการดำเนินงาน เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรได้ดำเนินการจัดทำ พระราชบัญญัติเข้าชื่อเสนอกฎหมาย พ.ศ. ๒๕๖๔ ซึ่งประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา เรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๔

ประโยชน์ที่ประชาชนได้รับ ประชาชนสามารถใช้สิทธิในการเสนอ ร่างกฎหมาย ลดภาระในการดำเนินการ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการ จัดทำเสนอร่างกฎหมายให้เกิดผลอย่างแท้จริงตามเจตนารมณ์ที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ

สำหรับเป้าหมายที่ ๒ ความสะดวกในการเข้าถึงรับรู้และปฏิบัติตามกฎหมาย ของประชาชนตัวชี้วัดให้มีจำนวนแผนงานหรือโครงการในการจัดทำประมวลกฎหมายเพื่อให้ ประชาชนเข้าถึงโดยสะดวกไว้ไม่น้อยกว่า ๒ เรื่องต่อปี สามารถบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับ ใกล้เคียงกับการบรรลุเป้าหมายสะท้อนได้จากขณะนี้ร่างพระราชบัญญัติการจัดทำประมวล กฎหมายและกฎเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงโดยสะดวก พ.ศ. .... อยู่ในขั้นตอนเสนอต่อรัฐสภา เพื่อบรรจุเป็นวาระด่วน ซึ่งเป้าหมายดังกล่าวจะบรรลุได้จำเป็นต้องมีการประกาศบังคับใช้ พ.ร.บ. ดังกล่าวเพื่อดำเนินการจัดทำแผนงานโครงการในประมวลกฎหมายและกฎ ให้สอดคล้องต่อไป ซึ่งการดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมายอันพึงประสงค์ที่ ๒ ได้ดำเนินการ ผ่านกิจกรรมปฏิรูปที่ ๓ และกิจกรรมปฏิรูปที่ ๕ โดยมีผลการดำเนินงานและประโยชน์ ที่ประชาชนได้รับสรุปดังนี้ กิจกรรมปฏิรูปที่ ๓ จัดให้มีกลไกกำหนดให้ส่วนราชการหรือ หน่วยงานของรัฐมีหน้าที่ควบคุมกำกับดูแลและบังคับการใช้ให้เป็นไปตามกฎหมาย

ผลการดำเนินงาน กระทรวงยุติธรรมได้นำเทคโนโลยีในการเพิ่มประสิทธิภาพ บังคับใช้กฎหมายผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม มีการวางระบบให้ ประชาชนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ภายใต้กรอบ ๓ แนวทางคือโครงสร้างพื้นฐาน การเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานและการให้บริการเพื่อให้เกิดการพัฒนาระบบเทคโนโลยี สารสนเทศที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน

ประโยชน์ที่ประชาชนได้รับ ประชาชนสามารถรับรู้เรื่องกฎหมายได้ โดยสะดวกรวดเร็ว ซึ่งเข้าถึงการใช้งานเทคโนโลยีเพื่อให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการ มากที่สุด

กิจกรรมปฏิรูปที่ ๕ จัดทำประมวลกฎหมายเพื่อรวบรวมกฎหมาย เรื่องเดียวกันไว้ด้วยกันเพื่อความสะดวกในการใช้งาน ซึ่งการดำเนินงานโดยได้มี คณะกรรมการกฤษฎีกาเป็นหน่วยงานหลักได้ดำเนินการจัดทำร่างข้อบัญญัติการจัดทำ ประมวลกฎหมายและกฎเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงโดยสะดวก พ.ศ. .... ซึ่งจะทำให้ประชาชน ได้รับประโยชน์ ประชาชนสามารถเข้าถึงกฎหมายได้โดยสะดวก สามารถเข้าถึงเข้าใจเนื้อหา ของกฎหมายได้โดยง่าย จึงกราบเรียนท่านประธานด้วยความเคารพครับ