ดะนัย มะหิพันธ์ วิพากษ์ผลการศึกษาของกรรมาธิการการกระจายอำนาจ โดยตั้งข้อสังเกตว่าการกระจายอำนาจยังไม่เกิดขึ้นอย่างแท้จริง พร้อมเรียกร้องให้มีการแก้ไขคำสั่ง คสช. ฉบับที่ 8/2560 ที่จำกัดอำนาจการบริหารบุคคลของท้องถิ่น ซึ่งส่งผลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขาดแคลนบุคลากรอย่างรุนแรง และคัดค้านการเรียกให้ท้องถิ่นชี้แจงงบประมาณต่อสภา ซึ่งขัดกับหลักการกระจายอำนาจตามกฎหมายปี 2542 พร้อมเสนอให้ปรับปรุงกฎหมายและกระบวนการงบประมาณให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์เดิม
กราบเรียนท่านประธานสภา ผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม ดะนัย มะหิพันธ์ พรรคเพื่อไทย จังหวัดอำนาจเจริญ เขตเลือกตั้งที่ ๒ ท่านประธานครับ ผลการศึกษาของคณะกรรมาธิการการกระจายอำนาจ ซึ่งหลายท่านก็ได้ชื่นชมคณะกรรมาธิการ ผมเองก็ชื่นชมแล้วก็ขอบคุณ ผมขอดูในรายงาน เรื่องผลการศึกษาที่ท่านได้ศึกษา คณะกรรมาธิการได้ตั้งโจทย์ ๓ ข้อ แล้วก็มีข้อเสนอแนะ โจทย์ของท่านข้อที่ ๑ ท่านถามว่าการกระจายอำนาจสำเร็จหรือไม่ คำตอบที่ท่านศึกษามา คือไม่ครับ ไม่สำเร็จ โจทย์ข้อที่ ๒ สมควรจะกระจายอำนาจต่อไปหรือไม่ มีเหตุผลอย่างไร ท่านตั้งโจทย์ คำตอบท่านตอบว่า ทำต่อไป เพราะ ๑. ท้องถิ่นพึ่งพาตนเองได้ ๒. เพื่อให้ รากฐานของประเทศเข้มแข็ง ๓. เพื่อแก้ปัญหาความยากจน ความเหลื่อมล้ำ อันนี้คือ ทำต่อไป โจทย์ข้อที่ ๓ ถามว่าจะกระจายอย่างไร ท่านตอบว่ากระจายก็ต้องปรับปรุงกฎหมาย ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป ผมเห็นด้วยครับ กระจายอันที่ ๒ ท่านบอกว่า ปรับปรุงกฎหมายส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น บูรณาการอำนาจ อันนี้ผมสงสัยว่า เรากระจายอำนาจไปให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แล้วทำไมต้องไปบูรณาการอำนาจ ทำไมไม่กระจาย ท่านตอบด้วย แล้วยังมีวิธีการกระจายอำนาจอีก ๘-๙ วิธี ผมไม่อ่านครับ เพราะว่าท่านประธานท่านได้อ่านแล้ว อันนี้ผมเอาเฉพาะ ๒ ประเด็นแรก และโจทย์ข้อที่ ๔ ท่านตั้งเป็นข้อเสนอแนะครับ ข้อเสนอแนะคือกำหนดให้เรื่องการกระจายอำนาจเป็นวาระ แห่งชาติ ภายใน ๑๐ ปี ทำไมวาระแห่งชาติต้องยาวขนาด ๑๐ ปีครับ สั้นกว่านั้นไม่ได้หรือ เอาสัก ๔ ปี ตามวาระของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ได้หรือ ทำไมท่านต้อง กระจายอำนาจ ต้องตั้งวาระแห่งชาติตั้ง ๑๐ ปี อันที่ ๒ ยกร่างกฎหมายการกระจายอำนาจใหม่ ผมกลัวว่าท่านยกร่างท่านก็จะไปยกร่าง ๑๐ ปี เหมือนกับที่ท่านจะให้การกระจายอำนาจ เป็นวาระแห่งชาติ อันที่ ๓ ร่างแก้ไขปัญหาความยากจนความเหลื่อมล้ำ ผมเรียนว่า ถ้าเป็นอยู่อย่างปัจจุบันนี้ ความยากจน ความเหลื่อมล้ำยิ่งจะห่างขึ้นไป ท่านจะทำอย่างไร อันที่ ๔ ร่างกฎหมายเรื่ององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในรูปแบบพิเศษ ที่จริงมันก็มีอยู่แล้ว ผมไม่ทราบว่าท่านจะเป็นร่างใหม่ทำไม คราวนี้ผมไปดูในข้อสังเกต ข้อสังเกตของท่าน ผมดูข้อ ๔ ข้อเดียว ข้อ ๔ คือท่านบอกว่าเสนอให้รัฐบาลโดยคณะกรรมการกระจายอำนาจ ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกระทรวงมหาดไทยเร่งรัดจัดการกฎหมายการบริหารงาน บุคคลส่วนท้องถิ่นให้เหมาะสมกว่าเดิม แสดงว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบันไม่เหมาะสม ผมจะชี้ให้ ท่านคณะกรรมาธิการ ท่านประธานเห็นว่าสิ่งหนึ่งที่ท่านไม่พูดถึงคือคำสั่ง คสช. ฉบับที่ ๘/๒๕๖๐ คำสั่งนี้ได้ยึดเอาอำนาจการบริหารงานบุคคลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมาทั้งหมดเลย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีตำแหน่งว่างเกิดขึ้น ๑ ตำแหน่ง ๒ ตำแหน่ง ต้องให้ส่วนกลาง เป็นผู้สอบ เป็นผู้คัดเลือก ท่านรู้ไหมครับว่าวันนี้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเขาขาดแคลน บุคลากร โดยเฉพาะตำแหน่งช่างไม่มีเลยครับ อยากจะร่างแผนงานโครงการเพื่อเสนอ ของบประมาณ ไม่มีช่างมารับรอง ได้งบประมาณไปจะจัดการเรื่องการก่อสร้าง ช่างไม่มีตรวจ ต้องไปยืมช่าง เดี๋ยวนี้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเริ่มยืมบุคลากรแล้วครับ สิ่งเหล่านี้ผมฝาก ท่านกรรมาธิการท่านได้เพิ่มในข้อสังเกตที่จะให้รัฐบาลได้แก้ไขคำสั่ง คสช. ฉบับนี้ด้วย เพราะคำสั่งตัวนี้ไปลิดรอนสิทธิของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ถ้าเขาทำผิด เขาทำผิดเพียงองค์กรเดียว ผมจำได้คราวนั้นที่กาฬสินธุ์ ท่านตีปลาตัวเดียวตายทั้งประเทศ ท่านแก้ปัญหาไม่ถูก ดังนั้นผมเรียนฝากท่านกรรมาธิการว่าเรื่องนี้ท่านจะต้องเสนอรัฐบาล ให้แก้ไขครับ เพราะถ้าเป็นอย่างนี้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็จะขาดบุคลากรตลอดไป
อีกเรื่องหนึ่งครับท่านประธาน ท่านไปพูดเรื่องการกระจายอำนาจเกี่ยวกับ งบประมาณ ท่านรู้ไหมวันนี้ผมได้รับเรื่องร้องเรียนจากนายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลพนา คือนายเผชิญลาภ อินทรจันทร์ เขาบอกผมว่าการที่รัฐบาลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ให้เทศบาลมาชี้แจงเพื่อขอรับงบประมาณที่สภาผู้แทนราษฎรนั้น ท่านปฏิบัติผิดกฎหมาย การกระจายอำนาจ ปี ๒๕๔๒ เพราะเขากำหนดให้สัดส่วนให้ส่วนกลางกระจายเงิน กระจาย งบประมาณไปให้เขาเป็นจำนวน จำนวนเท่าไร ไม่มีข้อใดที่บอกว่าคุณจะต้องมาชี้แจง มาพรีเซนต์ (Present) เอางบประมาณ ไม่มีครับ ที่สำคัญที่เขามาชี้แจงเอางบประมาณ ถ้าเกิดผู้มาชี้แจง ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีปัญหามีอคติกับกรรมาธิการที่เป็นผู้พิจารณางบประมาณก็ตัด หาเหตุหาผลไปตัด สิ่งเหล่านี้ ผมกราบเรียนท่านประธานว่าเมื่อกฎหมายเขียนไว้แล้ว ว่าให้ท่านเร่งกระจายงบประมาณ ไปให้เขา ท่านก็จะต้องพิจารณาดำเนินการตามนั้น ไม่ใช่ท่านไปออกกฎออกระเบียบใหม่ เชิญเขามา ปีหน้าผมทราบว่าจะมาทั้ง อบต. ผมรับรองว่าการพิจารณางบประมาณไม่เสร็จ ง่ายหรอกครับถ้ามาทุก อบต. เรื่องนี้ผมฝากท่านประธาน ฝากท่านกรรมาธิการว่ามันจะต้อง ตั้งเป็นข้อสังเกตให้รัฐบาลได้รีบแก้ไขถ้าท่านจะกระจายอำนาจอย่างแท้จริง กราบขอบพระคุณ ท่านประธานครับ