สมชาย ตั้งคำถามโครงการคลองไทย หวั่นกระทบสิ่งแวดล้อม-ประชาชน

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๔ · ๒๑ มกราคม ๒๕๖๕

สมชาย ฝั่งชลจิตร ตั้งข้อสังเกตและตั้งคำถามต่อโครงการคลองไทยและเขตเศรษฐกิจพิเศษ โดยสะท้อนความกังวลต่อผลกระทบทั้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม ทั้งต่อประชาชนนับแสนครอบครัวในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบจากการเวนคืนที่ดินในราคาต่ำและการตั้งราคาเช่าที่สูง พร้อมเรียกร้องให้มีการศึกษาข้อเสนออย่างรอบด้าน มีการกำหนดผู้รับผิดชอบและหลักประกันการฟื้นฟู รวมถึงจัดประชาพิจารณ์อย่างกว้างขวางก่อนตัดสินใจดำเนินการ เพื่อประเมินความคุ้มค่าและผลกระทบที่แท้จริงในทุกมิติ

นายสมชาย ฝั่งชลจิตร กรรมาธิการ

กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ผม สมชาย ฝั่งชลจิตร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ผมขออนุญาตท่านประธาน ความจริงผมก็เป็นคณะกรรมาธิการร่วมอยู่ในคณะนี้ด้วย แล้วก็ได้มีข้อสังเกตไว้ในรายงานของคณะกรรมาธิการพอสมควร แต่วันนี้จำเป็นจะต้องมาพูดเพื่อบันทึกเป็นประวัติศาสตร์ว่า ถ้ามันเกิดคลองไทยขึ้นมาจริง ๆ มันจะมีอะไรเกิดขึ้นได้บ้าง และเป็นการตั้งคำถาม คำถามที่ถามแรกก็คือ ถามว่าคลองไทย เป็นความฝันของใคร นี่คือสิ่งที่ผมอยากจะตั้งคำถามว่าคลองไทยเป็นความฝันของใคร แน่นอนครับ รายงานของคณะกรรมาธิการนี่ได้พิจารณาอย่างละเอียดมาก เขียนรายงาน มาเยอะจนกระทั่งว่าอ่านแทบไม่ทันเลยทีเดียว แต่ว่าก็ขอทำความเห็นว่ารายงานของ คณะกรรมาธิการฉบับนี้ทำให้ผมสมองเวียนกลับไปอดีต นึกถึงหนังละครทีวี เรื่อง บุพเพสันนิวาส ยุคพระนารายณ์มหาราช มาอยู่ในปัจจุบันแล้วกำลังฝันว่าอนาคต มันจะเป็นอย่างไร แน่นอนครับ ผมก็ต้องขอบคุณท่าน พลโท พงศกร รอดชมภู ที่พยายาม นำเสนอทฤษฎี ที่เอาเป็นแนวคิดในการที่จะวางกรอบในการทำคลองไทย แต่ทฤษฎีหนึ่งที่ผม ยังจะต้องถามต่อไปว่า ทฤษฎีเกมนี่วันนี้ประเทศไทย หรือคนไทยมันอยู่ในฐานะแบบไหน หรือว่าทฤษฎีเกม คนไทย ประเทศไทยเป็นแค่ตัวละครในฮังเกอร์เกมส์ ที่พร้อมจะถูกไล่ล่า สิ่งที่มันจะต้องพูดต่อไปว่าแนวคิดแบบนี้ แน่นอนครับ มันเป็นความคิดใหญ่มาก เพราะคลอง ไทยในจินตนาการของคณะกรรมาธิการคณะนี้เปลี่ยนภูมิรัฐศาสตร์ ไม่ใช่ภูมิรัฐศาสตร์ ของไทยอย่างเดียว แต่มันเป็นการเปลี่ยนภูมิรัฐศาสตร์โลกที่ต้องเชื่อมโยงกับกฎหมาย ระหว่างประเทศ และที่สำคัญในขณะที่ผมอ่านรายงานของคณะกรรมาธิการฉบับนี้อยู่ ผมเห็นภาพกองเรือรบของอเมริกา ซึ่งอยู่ในเขตทะเลจีนใต้ แล้วก็จอดรออยู่ที่สิงคโปร์ ขณะเดียวกันเราเห็นกองเรือรบของอินเดียและกองเรือรบยุโรป ป้วนเปี้ยนอยู่แถวมหาสมุทร อินเดีย นี่คือยุทธศาสตร์ที่เมื่อสักครู่นี้ท่านสมาชิกสภาผู้แทนได้อภิปรายไปแล้วว่า มันกำลัง เปลี่ยนดุลทางการทหารด้วย การต่อสู้ในยุทธภูมิการแข่งขันทางการค้าและการทหาร ถ้าเรา เปลี่ยนยุทธศาสตร์ ภูมิศาสตร์ รัฐศาสตร์ของประเทศไทย โดยคลองไทยนี่แน่นอนครับ เราอยู่ในฐานะที่บทบาทสำคัญ แต่ถามว่าสถานภาพของประเทศไทย พร้อมที่จะรับปัญหา นี้ไหม ทีนี้คำถามต่อมา ผมต้องถามว่าถ้าคลองไทยนี้ขุดสำเร็จ ประเทศจะได้รับผลตอบแทน ทางเศรษฐกิจจริงหรือไม่ ตามที่คณะกรรมาธิการได้ศึกษามา

ข้อ ๒ ความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นกับสภาพสิ่งแวดล้อม ซึ่งต้องมีอยู่จริง ไม่ว่าจะเป็นสิ่งแวดล้อมทางบก ทางทะเล และพื้นที่ชายฝั่ง มันมีอยู่จริงแน่นอน ใครจะ รับผิดชอบ จะเอาอะไรมาฟื้นฟูในอนาคตข้างหน้า มีหลักประกันเหล่านี้ไหม

เรื่องที่ ๓ ที่ผมต้องถามว่าผู้คนที่อยู่ภายใต้แนวคลอง และแนวที่คิดกันว่า จะประกาศเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ นับแสนครอบครัวนะ วันนี้แค่คิดจะขุดคลองนี่ความรู้สึก ไม่มั่นคงต่อการดำรงชีพในพื้นที่ที่คลองจะผ่าน ก็เริ่มแล้ว แนวคลองที่บอกว่ากว้าง ๑ กิโลเมตร ๒ คลอง ๒ กิโลเมตร และอยู่ห่างกัน ๑๐ กิโลเมตร แสดงว่า ๑๒ กิโลเมตร คือพื้นที่ที่ต้องถูกเวนคืนโดยเพื่อทำคลอง ผู้คนตรงนั้น ผมเตือนท่านคณะกรรมาธิการ ในที่ประชุมว่าอย่าเขียนคลองบนแผนที่ แต่ให้มองความจริงว่าที่นั่นมีคนอยู่หลายแสนคน ท่านจะเอาเขาไปไว้ไหน นี่คือสิ่งที่ผมเห็น เป็นเรื่องสำคัญ คนที่อยู่ในพื้นที่ที่จะถูกเวนคืนเป็นแนวคลองนับแสนคน หลายหมื่น ครอบครัว คุณเอาเขาไปไหน ขณะเดียวกันนี้คุณบอกว่าต้องเวนคืนที่ดินอีกประมาณล้านไร่ เพื่อทำเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ แล้วจะไปหารายได้จากการให้เช่าหรือสัมปทานจากที่ดิน เหล่านั้น ท่านวางราคาที่ดินชาวบ้านโดยบริษัทที่ปรึกษาให้คำแนะนำแก่ท่าน ในคณะกรรมาธิการว่าเวนคืนไม่เกิน ๓๐๐,๐๐๐ บาทต่อไร่ แต่ขณะเดียวกันท่านกำหนด ราคาขายไว้ หรือราคาให้เช่า ให้สัมปทานในเขตเศรษฐกิจพิเศษไว้ตั้งแต่ไร่ละ ๔,๐๐๐,๐๐๐-๑๕,๐๐๐,๐๐๐ บาท เริ่มจะเอาเปรียบชาวบ้านตั้งแต่วันที่เริ่มคิด นี่คือสิ่งที่มันเป็นคำถามที่ต้องบอก แต่ผมมีประเด็นที่จะต้องขอนำเสนอต่อ ผมมีความเห็น ในรายงานของคณะกรรมาธิการฉบับนี้ ในความเห็นของตัวแทนสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือ แห่งประเทศไทย ซึ่งมีรายงานอยู่ในภาคผนวก ง หน้า ๒๖ และหน้า ๒๗ เขาไม่เห็นด้วย แนวคิดที่จะเปลี่ยนฐานการผลิตในประเทศไทย เพื่อไปตอบสนองเขตอุตสาหกรรมที่คลองไทย เป็นไปไม่ได้ แนวคิดที่จะสร้างความสามารถทางการแข่งขันให้กับเศรษฐกิจเกษตร ของประเทศเราก็เป็นไปไม่ได้ การเดินเรือที่สภาผู้ส่งออกสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย รายงาน ท่านลองไปอ่านดูว่าไม่คุ้ม นี่คือความฝัน แต่ความฝันนี้จะเป็นจริงหรือไม่ ไม่ทราบ แต่ผมขอให้คำท้วงติงไว้ว่า อย่าเอาแนวคิดการสร้างคลองไทยมาสร้างความแตกแยก ให้คนในภาคใต้ เพราะวันนี้ระหว่างผู้ที่ถูกนำเสนอว่าเห็นควรจะสร้างคลองไทยกับคนที่กำลัง จะรับผลกระทบจากความเดือดร้อนที่แนวคิดนี้เกิดขึ้น กำลังจะตีกัน ถ้าจะทำอะไรก็ต้องทำ ในลักษณะที่มันมีความชอบธรรมที่สุดก็คือเอาข้อเสนอที่มันสมบูรณ์ที่สุด ให้หน่วยงานทำ ข้อเสนอที่สมบูรณ์ที่สุด แล้วส่งไปถึงชาวบ้าน ถ้าจะทำ ท่านต้องทำประชาพิจารณ์ คนใน ๕ จังหวัดนี้ด้วย หรือคนทั้งประเทศ เพราะเรากำลังจะเปลี่ยนยุทธศาสตร์ของประเทศไทย ภายใต้ยุทธศาสตร์แนวคิดเรื่องคลองไทย มันเปลี่ยนภูมิรัฐศาสตร์ของโลก แล้วเรามีดุลแค่ไหน ที่จะต่อรองกับมหาอำนาจทั้งหลาย ซึ่งมีบางมหาอำนาจกำลังขี่หัวเราอยู่ ณ วันนี้ ขอบคุณครับ