กราบเรียน ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผมขออนุญาตตอบกระทู้ของผู้ทรงเกียรติดังนี้
เนื่องจากคำถามนั้นพูดถึงขยะ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งขยะติดเชื้อ ผมก็เลย ต้องขออนุญาตที่จะอธิบายเรื่องของระบบจัดการขยะมูลฝอยเล็กน้อย กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ก็จะมีเรื่องแผนแม่บทบริหารจัดจัดการขยะมูลฝอยของประเทศ มี พ.ร.บ. สาธารณสุข มี พ.ร.บ. รักษาความสะอาด รวมทั้งที่สำคัญมีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การจัดการ มูลฝอย พ.ศ. ๒๕๖๐ ทั้งหมดนี้จะเป็นกรอบให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งมีอำนาจหน้าที่ ในการบริหารจัดการขยะ ซึ่งเป็นบริการสาธารณะในพื้นที่ การดำเนินการขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นก็จะดำเนินการบริหารจัดการขยะมูลฝอย ตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง ปลายทาง ต้นทางก็มาจากผู้ที่ทำให้เกิดขยะโดยตรง ได้แก่ ประชาชนจากครัวเรือน อาจจะ เป็นภาคเอกชน รวมทั้งหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งหมดทำให้เกิดขยะ ก็เป็นเรื่องสำคัญตามที่ผู้ถาม ได้กรุณาได้ตั้งกระทู้มาว่าเป็นส่วนสำคัญยิ่งเลย โจทย์อยู่ที่ข้อ ๑ ตรงนี้ว่าจะต้อง ทำอย่างไร ผมขอไปที่ว่าจะต้องทำอย่างไรในส่วนต้นทางก่อน ต้นทางนั้นจะต้องทำ ๒ เรื่องใหญ่ ๆ ด้วยกันคือ เรื่องของการลดขยะ ที่เรียก ๓ อาร์ (3R) หรือว่า ๓ ช คือ รีดิวซ์ (Reduce) รียูส (Reuse) รีไซเคิล (Recycle) หรือว่าใช้น้อย ใช้ซ้ำ และนำกลับมาใช้ใหม่ นี่เรื่องที่ ๑ เรื่องที่ ๒ คือเรื่องของการแยกขยะ ก็ต้องแยกเป็นประเภท ทั้งทั่วไป อินทรีย์ หรือขยะรีไซเคิล (Recycle) ขยะอันตรายมีสี อันนี้เป็นโจทย์ใหญ่ของการบริหารจัดการขยะ ทั่ว ๆ ไปก่อน ส่วนกลางทางนั้นจะเป็นเรื่องสำคัญขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นส่วนหนึ่ง ก็คือต้องดำเนินการเก็บและขนย้ายขยะจากแหล่งต้นทางทั้งหลายเพื่อจะเอาไปกำจัด หลักง่าย ๆ เขาแยกมาแล้วตัวเองก็ต้องเก็บแยกแล้วเอาไปเพื่อกำจัดต่อไป เรื่องที่ ๑
เรื่องที่ ๒ ก็คือเรื่องของการจัดการในที่สาธารณะที่จะต้องไปวางถังขยะ ต่าง ๆ ให้ประชาชนได้ทิ้งในพื้นที่สาธารณะ แล้วก็เก็บและขนย้ายไปเช่นเดียวกันไปทำลาย อันนี้ส่วนของ อปท. ส่วนประชาชนก็มีส่วนสำคัญอีกเช่นเดียวกัน ขอให้ทิ้งในที่ทิ้งขยะเท่านั้น มันจะไม่มีปัญหาเรื่องขยะเลยถ้าคนทิ้งในที่ทิ้งขยะ ส่วนปลายทางนั้นเป็นเรื่องของ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเช่นเดียวกันที่จะต้องดำเนินการกำจัด เราได้มีแนวทางตามที่ ได้เรียนแล้ว เราจัดเป็นกลุ่มคลัสเตอร์ (Cluster) เหตุผลคือเรามีกองขยะถึงประมาณ เกือบ ๓,๐๐๐ กอง มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับผิดชอบ ๗,๕๒๒ แห่ง ถ้าเราต้องแยก กองขยะไปทำลายตามกองขยะก็ ๓,๐๐๐ มันเป็นไปไม่ได้ เราก็พยายามจัดเป็นคลัสเตอร์ (Cluster) แล้วก็ใช้ช่องทางของคณะกรรมการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยจังหวัด กรรมการชุดนี้ ที่จะช่วยกันกับท้องถิ่นให้เขาจัดในการที่จะกำจัดเป็นกลุ่มเป็นหลัก อีกเรื่องหนึ่งก็คือ เรื่องของเทคโนโลยีในการกำจัด ก็จะมีเทคโนโลยีหลายอย่าง ตั้งแต่ฝังกลบ ตั้งแต่เอาไปเผา เป็นเชื้อเพลิง เอาไปทำเป็นเชื้อเพลิงอาร์ดีเอฟ (RDF) เอาไปทำเป็นแก๊ส เอาไปทำเป็น แกสซิฟิเคชัน (Gasification) หลายเทคโนโลยีทำได้หมด เรื่องของปลายทาง ก็กลับมา เรื่องสำคัญที่ท่านผู้ถามได้กรุณาเรียนถามว่า ทำอย่างไรจะทำให้คนเกี่ยวข้องเขามีความรู้ ความเข้าใจ ที่ท่านตั้งคำถาม โดยประกาศกระทรวงมหาดไทยหมวด ๑ ข้อ ๕ กำหนดให้ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องรณรงค์สร้างการรับรู้ความเข้าใจ และสร้างจิตสำนึกให้ ประชาชนในท้องถิ่น มีส่วนร่วมในการลดปริมาณขยะ แยกขยะมูลฝอยอยู่ในกฎหมาย และถามว่าต้องทำที่ไหน ก็ต้องทำในพื้นที่ท้องถิ่นนั่นละครับที่จะไปดำเนินการในเรื่องนี้ จึงจะประสบความสำเร็จ ก็อยากจะเรียนว่าการดำเนินการที่ผ่านมาองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นก็จะทำ หลายแห่งก็จะร่วมมือกับภาคการศึกษา ตามโรงเรียนบ้าง ภาคเอกชน บ้าง ชุมชนต่าง ๆ ช่วยกันรณรงค์ มีผลประจักษ์ว่าเรามีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือคอมมิวนิตี (Community) หรือชุมชนต่าง ๆ ที่เราเรียกว่าปลอดขยะเลย คือซีโร เวสต์ (Zero waste) เลย ไม่มีขยะเลย ก็มีจำนวนมาก เพราะฉะนั้นความสำคัญในเรื่องนี้ก็คือ ๑. มีกฎหมาย ๒. เราได้แจ้งไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหลายที่ดำเนินการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหลายก็ดำเนินการ อาจจะมีบางแห่งอาจจะย่อหย่อนหรือ อย่างไร ผมก็รับจากท่านผู้ถามว่าเราก็ต้องไปเร่งในส่วนนี้ที่จะทำให้เขาและมีความรู้ในเรื่องนี้ ไปเรื่องขยะมูลฝอยติดเชื้อ โดยปกติขยะติดเชื้อก็จะมีเฉพาะที่จากโรงพยาบาล สถานพยาบาลเท่านั้น ก็จะมีระบบของเขาในการไปกำจัดของเขา ทั้งประเทศก็จะมี ๑๗ แห่ง ที่จะไปกำจัด มีกฎหมายทุกอย่าง มีกฎหมายกระทรวงสาธารณสุขทุกอย่าง ตั้งแต่การเก็บ การขน จะใช้ภาชนะอย่างไร ขนอย่างไร ทำอย่างไร มีหมดก็ไม่มีปัญหาต่อเมื่อมีเหตุการณ์ แพร่ระบาดของโควิด-๑๙ (COVID-19) ก็มีขยะมูลฝอยจากบ้านเรือนคนกลายเป็นขยะติด เชื้อเพิ่มขึ้นมา เกิดเป็นปัญหาที่ท่านได้เรียนถามนี้ ไม่ว่าจะเป็น ประชาชน ครัวเรือน เอชไอ (HI) ที่เรียก หรือซีไอ (CI) มีหน้ากาก มีสำลี ผ้าปิดแผล กระดาษชำระ ชุดตรวจต่าง ๆ เป็นต้น ในเรื่องนี้โดยสรุปกระทรวงสาธารณสุขได้ออกประกาศ ได้ออกคำแนะนำในเรื่องของ การบริหารจัดการขยะมูลฝอยติดเชื้อตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง ปลายทางเช่นเดียวกัน โดยให้กระทรวงมหาดไทยแจ้งจังหวัดต่าง ๆ เพื่อแจ้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีหน้าที่ รับผิดชอบ ได้ปฏิบัติให้เป็นไปตามประกาศหรือคำแนะนำของกระทรวงสาธารณสุข โดยเคร่งครัด สำหรับต้นทางก็คือ รณรงค์ให้ประชาชนคัดแยกขยะมูลฝอยติดเชื้อใส่ถุง ต่างหากจากขยะมูลฝอยปกติ วิธีทำถ้าประชาชนสามารถทำได้ กรณีแรกก็คือทำขยะติดเชื้อ ให้เป็นขยะธรรมดา ก็ใส่ถุงแล้วใช้น้ำยาฟอกขาวที่เราเรียกตามภาษาศัพท์พาณิชย์ว่า ไฮเตอร์ (Haiter) ปิด ๒ ชั้น ผูกเชือกทั้ง ๒ ชั้น ก็จะถือเป็นขยะธรรมดา เป็นขยะมูลฝอย อีกส่วนหนึ่งก็คือแยกเป็นขยะติดเชื้อต่างหากเลย ในส่วนนี้ก็ยังมีเก็บ ๒ แบบ ก็คือทางองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นไปเก็บ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าไปตั้งถัง ประชาชนก็สามารถ ทำได้ทั้ง ๒ ทาง ไปทิ้งตามปกติของเขา กับไปทิ้งที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดให้ก็ได้ อันนี้ก็เป็นต้นทาง ส่วนเรื่องกลางทางก็เป็นเรื่องขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะเก็บ รวบรวมตามระเบียบของกระทรวงสาธารณสุข จะมีหมดเลยวิธียานพาหนะทำอย่างไร จะปฏิบัติอย่างไร ตัวองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเองก็จะต้องจ่ายอุปกรณ์ให้กับเจ้าหน้าที่ ที่จะเก็บขนให้มีความปลอดภัย ให้ความรู้ว่าจะต้องทำอย่างไรในก่อนทำ ขณะทำ หรือหลังทำ ในการเก็บจะต้องทำอย่างไร ส่วนปลายทางนั้นการกำจัดเดิมทีเรามีเฉพาะจากโรงพยาบาล ทีนี้ขยะจากบ้านคนทั้งหลายติดเชื้อเยอะ เพราะฉะนั้นในการกำจัดทางองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นก็สามารถที่จะจ้างเหมาเอกชนได้ ที่จะไปใช้ระบบของสาธารณสุขได้ รวมทั้งในขณะนี้เราแก้กฎหมายให้สามารถนำไปเผาในโรงขยะไฟฟ้าได้ หรือโรงงาน อุตสาหกรรมได้ ที่ดำเนินการไปแล้ว ในขณะนี้สรุปว่าเราไม่มีขยะติดเชื้อเหลือในระบบ ในขณะนี้ที่ตรวจสอบแล้วครับ เรียนเพิ่มเติมแค่นี้ครับ