ท่านประธาน ที่เคารพครับ ผม รองศาสตราจารย์รงค์ บุญสวยขวัญ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคพลังประชารัฐจากจังหวัดนครศรีธรรมราช ผมขออนุญาตที่จะอภิปรายเพื่อแสดง ความเห็นเกี่ยวกับรายงานผลการศึกษาของแนวทางการบริหารจัดการลุ่มน ้าทั้งระบบ ในประเทศไทย ผมชื่นชมเหมือนกับท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติคนอื่นว่า คณะกรรมาธิการชุดนี้ มีความวิริยะอุตสาหะมาก ๆ ในการตั้งใจทำงานออกมาเป็นเพเพอร์ (Paper) ที่มีทั้งหมด หลายเล่ม แต่เล่มที่ผมสนใจคือเล่มภาคใต้กับเล่มภาพรวม ที่น่าสนใจมาก ๆ ก็คือ ผมตั้งข้อสังเกตอยู่สัก ๒ เรื่องนะครับ บางเรื่องที่จริงแล้วท่านประธานครับน่าจะไปอยู่ในขั้นรับหลักการ แต่ว่าในช่วงเวลานั้น ก็อาจจะมีการแสดงความเห็นกันอย่างกว้างขวางหรือผิดจังหวะ แต่ว่าเพื่อที่จะให้บันทึกติดไว้ ในที่ประชุมนี้หรือผลในการศึกษาต่อไป
เรื่องแรกเลยนะครับ ก็คือเรื่องวิธีการ วิธีวิทยาหรือวิธีการศึกษา ผมสนใจ มากนะครับว่า คณะกรรมาธิการออกไปเยี่ยมเยียน ไปเยี่ยมชม ไปรับฟังรายงานสรุป ไปไซต์ วิสิต (Site visit) ในพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วลุ่มน ้าทั้งประเทศ เราเห็นท่านวีระกรซึ่งเป็น เหมือนกับ เอนไซโคลพีเดีย ออฟ ริเวอร์ เบซิน (Encyclopedia of River Basin) เป็น เอนไซโคลพีเดีย (Encyclopedia) นามอุโฆษ สุดยอดครับท่านวีระกร พร้อมกับทีมงาน ท่านพูดตรงไหน นั่งร้านกาแฟตรงไหน หรือตรงไหนท่านก็พูดถึงลุ่มน ้าฉะ ๆ ฉะ ๆ แต่อย่างไร ก็ตามถึงแม้จะนามอุโฆษ หรือเป็นอย่างไรก็แล้วแต่ผมขออนุญาตตั้งข้อสังเกต อันที่ ๑ เลย การไปเยี่ยมพื้นที่แบบไซต์วิสิต (Site Visit) อย่างเดียวผมคิดว่าได้ข้อมูลแน่นอน แต่ข้อมูล ที่มีอยู่ในมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ก็ลุ่มน ้าแถบเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยแถบภาคใต้ ลุ่มน ้าปากพนัง ลุ่มน ้าทะเลสาบ ลุ่มน ้าปัตตานี สิ่งเหล่านี้ก็มีอยู่เยอะ เป็นข้อมูลมือ ๒ เป็นข้อมูลผ่านงานวิจัย เป็นข้อมูลผ่านดุษฎีนิพนธ์ หรือวิทยานิพนธ์ ผมเสียดายอันนี้ไม่ได้ ถูกผนวกเข้ามากลายเป็นเหมือนกับรายงานที่มาจากการบรรยายสรุปของท่านหัวหน้าส่วน หรือท่านผู้อำนวยการในแต่ละไซต์ (Site) แต่อย่างไรก็แล้วแต่อันนี้ก็ด้วยความเคารพว่าเวลา อันจำกัดหรือข้อจำกัดในการศึกษา ผมจึงฝากว่าข้อมูลมือ ๒ ที่อยู่ในมหาวิทยาลัยหรือแหล่ง ต่าง ๆ มีการเขียนไว้เยอะ ลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลา ผมนำเรียนเลยที่ประชุมครับ เอารถสิบล้อใส่ หรือโบกี้รถไฟใส่ก็ยังไม่หมดนะครับ ลุ่มน ้าปากพนังที่บ้านผมเอารถสิบล้อใส่ก็ไม่หมด เช่นเดียวกันกับลุ่มเจ้าพระยา เดลต้า (Delta) เจ้าพระยา หรือแม้กระทั่งภาคเหนือ ภาคอีสานก็มีปริมาณมากมาย นั่นคือจำนวนที่เขาศึกษาไว้แล้ว แล้วก็ขาดโอกาสที่จะเอามา บรรจุไว้ในรายงานฉบับนี้ อันนี้ก็ถือว่าเป็นความเว้าแหว่งทางวิชาการนิดหนึ่งก็ไม่เป็นไรนะครับ
เรื่องที่ ๒ ท่านประธานที่เคารพ และท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ผมโทรไปหา ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับเรื่องระบบนิเวศลุ่มน ้า การบริหารจัดการน ้า ว่าทำไมกระแสหลัก ในเมืองไทยเวลานิยามคำว่าลุ่มน ้าแล้วแค่ ๒๕ ลุ่มน ้าหลัก เดี๋ยวคงจะมีคำตอบในทางวิชาการ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถกเถียงกันได้ครับ แต่ว่าจริง ๆ แล้วคำว่าลุ่มน ้า มันมีลุ่มน ้าย่อย มันมีลุ่มน ้าต่าง ๆ ผมกล่าวบ้านผมนะครับ เป็นลุ่มน ้าชายทะเลฝั่งตะวันออกในเล่มนี้ครับ เล่มที่ใหญ่ที่สุด ในบรรดา ๖-๗ เล่ม ริมภาคใต้ฝั่งตะวันออกเป็นลุ่มน ้าสั้น ๆ แต่ว่าผู้คนอยู่เยอะ แล้วก็ไม่ค่อย อยู่ในความสำคัญของการศึกษา แต่วันนี้ท่านประธานครับ ฝนตกหนักเมื่อคืนวันอังคาร วันพุธประมาณ ๒๐๐ กว่ามิลลิเมตร น ้าท่วมอย่างรุนแรงที่ภาคใต้ อันนี้ผมยกตัวอย่าง กำลัง จะบอกว่าสิ่งเหล่านี้มันเป็นเหมือนกับการเมืองของการนิยามคำว่าลุ่มน ้า เช่น ลุ่มน ้าปากพนัง บ้านผมกลายเป็นลุ่มน ้าย่อยด้านฝั่งตะวันออก ทั้ง ๆ ที่กินพื้นที่นะครับ ท่านประธานที่เคารพ ๒.๒ ล้านไร่ ประชากร ๑ ใน ๓ ของจังหวัดนครศรีธรรมราชยาวทั้งหมด ๑๔๙ กิโลเมตร ไม่พูดถึงคลองสาขาซึ่งมีอีกประมาณ ๒๐๐ กว่าคลองตกไป ตกลุ่มน ้าพวกเหล่านี้ พะโต๊ะ ลุ่มน ้าหลังสวนสิ่งเหล่านี้ครับ เพราะว่าภาคใต้ลุ่มน ้ามันสั้น ๆ ยาวไม่มาก ในระบบทาง กายภาพ แต่ว่าครอบคลุมวิถีชีวิตผู้คน ครอบคลุมผู้คน ครอบคลุมนิเวศ วัฒนธรรมเต็มไปหมด อันนี้ตกไป ประเด็นของผมก็คือนี่คือการเมืองของการนิยามคำว่าลุ่มน ้า เพราะฉะนั้น ลองคิดว่าถ้าการเมืองต้องการนิยามลุ่มน ้าแสดงว่าลุ่มน ้ามันน่าจะมีมากกว่านี้ และมันมี ความหมายมากกว่านี้
ประการต่อมา เฟรมเวิร์ก (Framework) ข้อที่ ๒ ผมขออนุญาตนำเรียน เวลาพูดถึง เฟรมเวิร์ก (Framework) ในการศึกษา การศึกษาแนวทางการบริหารจัดการ ลุ่มน ้าทั้งระบบ ทั้งระบบนะครับท่านประธาน ก็แสดงว่าเวลาพูดลุ่มน ้า ผมยกตัวอย่างภาคใต้ บ้านเกิดของผม ลุ่มน ้าปากพนัง หรือลุ่มน ้าตาปี ก็แสดงว่าจะต้องพูดถึงพิปูน ต้องพูดถึง ภูเขาหลวงนครศรีธรรมราช ถ้าพูดถึงลุ่มน ้าปากพนังก็เทือกเขาหลวงนครศรีธรรมราช ถ้าพูด ลุ่มน ้าท่าดีก็จะต้องมีหมู่บ้านคีรีวง ซึ่งเป็นหมู่บ้านที่มีอากาศดีที่สุดในประเทศ อันนี้เขาว่า กันว่านะครับ แสดงว่า เวลาพูดถึงระบบหรือซิสเตม (System) ตั้งแต่ต้นน ้า กลางน ้า ปลายน ้า แล้วก็ทะเล สิ่งที่ขาดหายไปในข้อเสนอหรือประเด็นเกี่ยวกับโครงการ หรือถ้าเราจะคอลเล็กต์ (Collect) ปัญหาเอาพร็อบเบลมเบสด์ (Problem Based) ในแต่ละ ลุ่มน ้ามาตั้ง บนภูเขามันมีปัญหาอะไร ลุ่มน ้าปากพนัง อ่างเก็บน ้าที่อยู่บนภูเขา หรือลุ่มน ้าตรัง ที่เป็นอ่างเก็บน ้าที่อยู่บนภูเขา ลุ่มน ้ากลายอย่างนี้ หรือแม้กระทั่งลุ่มน ้าปัตตานีบนภูเขาเป็น อย่างไร กลางน ้าเป็นอย่างไร ปลายน ้าเป็นอย่างไร ท่านประธานที่เคารพ รวมไปถึงประเด็น อีกประเด็นหนึ่งที่ผมกำลังจะนำเรียนก็คือถ้าบอกว่าเรากำลังจะศึกษาการบริหารจัดการน ้า ทั้งระบบภาคใต้อีก ภาคใต้หน้าลุ่มน ้าเป็นทะเล เป็นทะเลหน้าบ้านท่านประธาน ที่เคารพ ทะเลหน้าบ้าน ผมนำเรียนท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอาวุโส ท่านบัญญัติ เมื่อสักครู่นี้ผมถามท่านบัญญัติครับ ทะเลหน้าบ้านของท่านที่ลุ่มน ้าตาปีเขาเรียกอ่าวอะไร ท่านบอกว่าอ่าวบ้านดอน ที่นครศรีธรรมราชลุ่มน ้าปากพนัง ลุ่มน ้าท่าดีแบบบ้านผมเขาเรียก อ่าวปากนคร ถ้าที่สงขลาก็ทะเลใหญ่เลย แต่ถ้าอ่าวแม่น ้าปัตตานีก็คืออ่าวปัตตานี ท่านประธานที่เคารพครับ สิ่งที่มันขาดวิ่นไปทางวิชาการฉบับนี้ก็คือว่าเวลาเราพูด ซิสเตม (System) เราพูดต้นน ้า กลางน ้า ปลายน ้า แต่ว่าปลายน ้าก็คือทะเลหน้าบ้านเรายังไม่ได้มี อะไรเลย ในอ่าวปากนครเป็นตัวอย่าง ในอ่าวบ้านดอนเป็นตัวอย่าง อ่าวปัตตานีเป็นตัวอย่าง สิ่งเหล่านี้มันมีปัญหามากมายครับท่านประธานครับ ผมคิดว่าสิ่งตรงนั้นมันขาดแคลนข้อมูล ซึ่งผมคิดว่าน่าเสียดาย ทั้ง ๆ ที่กรรมาธิการชุดนี้อุทิศตัวเองให้ความวิริยะ ฉันทะในการ ลงพื้นที่ เป็นกรรมาธิการที่น่าเคารพครับ เดินทางภาษาชาวบ้านก็เหงื่อตกเหงื่อโทรมเลย ก็ให้กำลังใจนะครับ แต่ว่าสิ่งที่ขาดหายไปแล้วก็อยากจะเติมเต็มไว้ตรงนั้นเพื่อที่จะบันทึกไว้ ก็ต้องฝากไว้ด้วยความเคารพซึ่งกันและกันนะครับ ขอบคุณครับ