อภิชาติ ศิริสุนทร แสดงความเห็นต่างต่อแนวทางการจัดการน้ำแบบโครงการใหญ่ โดยตั้งข้อสังเกตถึงความคุ้มค่าและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม วิถีชีวิตของชาวบ้าน และการมีส่วนร่วมของประชาชนในโครงการผันน้ำยวม พร้อมเรียกร้องให้ทบทวนและศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้านก่อนดำเนินการต่อ
ขอบคุณครับท่านประธาน เรียนท่านประธานที่เคารพ ผม อภิชาติ ศิริสุนทร ผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล วันนี้ขออนุญาตอภิปรายเพื่อแสดงความเห็นต่างจากกรรมาธิการ แต่ก่อนอื่น ต้องขอบคุณกรรมาธิการทุกท่านที่มีเจตนาที่จะศึกษาเพื่อให้การจัดการน ้าในประเทศไทย ให้มีแนวทางในการจัดการเพื่อไม่ให้เกิดน ้าท่วม เพื่อไม่ให้เกิดน ้าแล้ง ซึ่งซ ้าซากมายาวนาน ก็เห็นด้วยในเรื่องของการจัดการน ้าในเมืองไทยให้ได้คุ้มค่าและมีประโยชน์กับพี่น้อง ประชาชนเสียที เอกสารของท่านเยอะมากครับ ผมก็ได้พยายามอ่าน ก็เห็นต่างอยู่ หลายประเด็น ผมเห็นโครงการที่ท่านเสนอแนวทางในการบริหารจัดการส่วนใหญ่ก็เป็น โครงการใหญ่ ๆ ถ้าผมจำไม่ผิดที่ผมเปิดอ่านนะครับ ท่านเสนอโครงการมาประมาณ ๗๐๐ กว่าโครงการ ถ้าดูไม่ผิดเพราะมันเยอะ ส่วนใหญ่ก็เป็นโครงการขนาดใหญ่ ซึ่งผมคิดว่า โครงการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่แบบนี้เราก็มีบทเรียนอยู่หลายเขื่อนในเมืองไทย และต่างประเทศก็ได้สรุปบทเรียนและแนวทางเหล่านี้หลายประเทศเขาก็หันหลังให้ เขาหันไปใช้วิธีการจัดการน ้าแบบอื่น อ่านแล้วก็ต้องตั้งข้อสังเกตแล้วก็ต้องตั้งคำถามว่า โครงการขนาดใหญ่ที่ใช้งบจำนวนมากมันคุ้มหรือไม่คุ้ม มันจริงหรือไม่จริงในการสร้าง โครงการใหญ่ ๆ ตลอดเวลาที่ทางรัฐบาลหรือผู้ที่มีอำนาจเกี่ยวข้องอ้างว่าเพื่อการเกษตร อ้างว่าพี่น้องเกษตรกรจะได้น ้าใช้อย่างทั่วถึง แต่ปรากฏการณ์ที่ผมเห็นไม่ใช่หรอกครับ หลายเขื่อนในเมืองไทยเกษตรกรได้ใช้น ้าน้อยมาก แล้วก็เผลอ ๆ กักน ้าไว้จนถึงปริมาณ ที่เขื่อนกักไม่ได้แล้วก็ปล่อยมาท่วมชาวบ้านอีก ดังนั้นผมคงไม่อภิปรายหมดในทุกโครงการ ที่ทางกรรมาธิการได้สรุปมานี้ แต่ผมอยากยกตัวอย่างสักโครงการเพื่อให้เห็นว่า โครงการขนาดใหญ่กับคำถามที่ว่าคุ้มค่า หรือได้ไม่คุ้มเสีย อันนี้เป็นคำถามหลักที่ผมอยากจะ ให้ทางกรรมาธิการได้ตอบ และยกตัวอย่างโครงการผันน ้ายวม ซึ่งเมื่อวันพุธที่แล้วพี่น้อง ประชาชนก็ร้องเรียนมายังกรรมาธิการผมซึ่งผมเป็นประธานอยู่ ผมก็ได้เชิญหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง และได้เชิญนักวิชาการหลายท่านได้มาให้ความเห็นเกี่ยวกับเรื่องนี้ ดังนั้น ผมจะขอยกตัวอย่างเรื่องนี้สักเล็กน้อย เพราะว่าเพื่อนสมาชิกคุณมานพได้พูดไปบ้างแล้ว พอสมควร ในเรื่องของความคุ้มค่ามันก็มีอยู่หลายประเด็น ที่เราเห็นก็คือว่าเรื่องของ สิ่งที่มันจะเกิดขึ้นเรื่องผลกระทบต่อพี่น้องประชาชนในโครงการศึกษาของอีไอเอ (EIA) ระบุผลกระทบต่อพี่น้องประชาชนไม่กี่ครอบครัว แต่ว่าจากการที่พี่น้องประชาชนได้ให้ ข้อมูลกับทางกรรมาธิการปรากฏว่า ผลกระทบต่อพี่น้องประชาชนอยู่ในวงกว้างทั้งทางตรง และทางอ้อม โดยเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์ เขาต้องสูญเสียวิถีชีวิตการดำรงชีพของเขา กลุ่มชาติพันธุ์เขาหวงแหนธรรมชาตินะครับท่านประธาน เขาอยู่กับธรรมชาติ ดังนั้น เขาก็ต้องรักษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพราะนั่นคือหัวใจของเขา ดังนั้นเขาบอกว่ากระทบ กับเขาแน่นอน อยู่ดี ๆ ก็เอาหินมากองเอาโน่นมานี่มาใส่เขา ซึ่งเขาบอกว่าการมีส่วนร่วม ในการที่จะพิจารณาโครงการนี้น้อย เขาไม่ได้รับรู้ว่ารายละเอียดของโครงการเป็นอย่างไร ทั้ง ๆ ที่เป็นโครงการขนาดใหญ่ที่ใช้เงินจำนวนมาก อันนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งที่โครงการ ต้องศึกษาผลกระทบให้ชัดเจน และการศึกษาผลกระทบนั้นต้องศึกษาผลกระทบ ให้รอบด้าน รอบด้านจริง ๆ และพี่น้องประชาชนผู้อยู่บริเวณนั้นไม่น้อยกว่า ๓๐-๔๐ หมู่บ้าน ทั้ง ๓ จังหวัดด้วยซ ้าไปนะครับ ต้องเปิดโอกาสให้เขาได้แสดงความคิดเห็นเต็มที่ ซึ่งข้อเท็จจริงไม่ใช่อย่างนั้น หน่วยงานรัฐเอาโครงการลงไป แล้วก็ไปบอกเขาว่าจะสร้าง แล้วนะ คุณจะได้โน่นนี่นั่นผลกระทบไม่กี่ครัวเรือน ซึ่งจริง ๆ แล้วไม่ใช่ ดังนั้นผมจึง อยากจะให้ศึกษาผลกระทบให้รอบด้าน ท่านต้องชะลอก่อนนะครับโครงการนี้ ศึกษา ผลกระทบให้รอบด้าน เงิน ๗๐,๐๐๐ กว่าล้านบาทกับสิ่งที่ต้องสูญเสียไป ทรัพยากรธรรมชาติ ที่สมบูรณ์ วิถีชีวิตชาวบ้านที่เขาอยู่มาจะจัดการอย่างไร อันนี้ก็เป็นคำถาม และผมไม่รู้ว่า มีวาระซ่อนเร้นอยู่หรือเปล่า เพราะตรงนั้นเป็นที่ที่มีแร่ชั้นดีหลายอย่างนะครับ ไม่ว่าจะเป็น แร่ดีบุก ไม่ว่าจะเป็นยูเรเนียม มีวาระซ่อนเร้นหรือเปล่าครับ แล้วแถมเอานายทุนมาจาก ประเทศจีน แล้วเขาจะมาลงทุนฟรี ๆ หรือครับ ถ้าเขาไม่ได้ประโยชน์ คิดดีหรือยังครับ ทางกรรมาธิการครับ ดังนั้นท่านตอบให้ได้นะครับเรื่องพวกนี้ ถ้าตอบพี่น้องประชาชนไม่ได้ ผมคิดว่าโครงการนี้ตอนนี้กำนัน ผู้ใหญ่บ้านเขาเริ่มไม่เอาแล้วนะ เริ่มขยายวงกว้าง ออกไปแล้ว เพราะฉะนั้นต้องทบทวนและคิดให้รอบด้านรอบคอบก่อนที่จะดำเนินการ โครงการนี้ เงิน ๗๐,๐๐๐ กว่าล้านบาทมันคุ้มหรือไม่ อันนี้เป็นคำถามสำคัญที่อยากจะ ให้ทางกรรมาธิการตอบผมด้วย คุ้มค่าทางอาชีพ คุ้มค่าทางวิถีชีวิต คุ้มค่าต่อการที่ต้อง สูญเสียดิน น ้า ป่าที่อุดมสมบูรณ์หรือไม่ ผมนิดเดียวครับ ดังนั้นในเมื่อโครงการขนาดใหญ่ มันไม่คุ้มค่าจริง ๆ ทำไมเราไม่คิดที่จะไปจัดการน ้าในระดับย่อยให้เป็นใยแมงมุม น ้าในเมืองไทยไม่ได้ขาด มันท่วม แต่ว่าเราไปจัดการแหล่งน ้าขนาดเล็กในชุมชนนั่นละครับ สิ่งที่เขาได้ประโยชน์ที่สุด ขอบคุณครับท่านประธาน