มุกดา พงษ์สมบัติ หารือประเด็นผลกระทบของกฎหมายป่าไม้และสัตว์ป่าที่ส่งผลต่อวิถีชีวิตและความเป็นธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง พร้อมเรียกร้องให้มีการทบทวนและปรับปรุงกฎหมายอย่างเร่งด่วนเพื่อสอดคล้องกับข้อตกลงระหว่างประเทศและเปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรและพัฒนาพื้นที่ตามวิถีวัฒนธรรมของตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเสนอให้มีการบูรณาการร่างกฎหมายเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์ร่วมกับบทบาทของสภาชนเผ่าพื้นเมืองภายใต้หลักการบริหารตนเองและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน พร้อมเน้นความสำคัญของการรับรู้และการสนับสนุนจากที่ประชุมต่อความภาคภูมิใจของตัวแทนชนเผ่าในรัฐสภา
กราบเรียน ท่านประธานสภาที่เคารพ ตามที่ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ ๒๕ ปีที่ ๑ ครั้งที่ ๒๑ (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) วันพุธที่ ๑๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่ประชุม สภาผู้แทนราษฎรได้ลงมติตั้งคณะกรรมาธิการกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ กลุ่มชาติพันธุ์ และผู้มีความหลากหลายทางเพศ สภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้มีหน้าที่ และอำนาจตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๒ ข้อ ๙๐ (๕) ในการกระทำกิจการ พิจารณาสอบหาข้อเท็จจริง หรือศึกษาเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวกับเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ กลุ่มชาติพันธุ์ และผู้มีความหลากหลายทางเพศ รวมทั้ง ประสานงานกับองค์กรภายในประเทศ ต่างประเทศ และประชาคมนานาชาติเกี่ยวกับ แนวทางความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหา และส่งเสริมคุ้มครองสิทธิและพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ กลุ่มชาติพันธุ์ และผู้มีความหลากหลายทางเพศนั้น
ทางคณะกรรมาธิการได้พิจารณาศึกษาในประเด็นที่เกี่ยวกับสภาพปัญหา และแนวทางส่งเสริมคุ้มครองกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย ได้กำหนดกรอบการพิจารณา ศึกษาโดยมุ่งเน้นการศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางส่งเสริมคุ้มครองกลุ่มชาติพันธุ์ ในประเทศไทย และศึกษาปัญหาแนวทางแก้ไขผลของการประกาศใช้พระราชบัญญัติ ป่าชุมชน พ.ศ. ๒๕๖๒ พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๖๒ และพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่จะส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ หรือวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง ซึ่งได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมาธิการ เพื่อพิจารณาศึกษาด้านผู้สูงอายุ ผู้พิการ กลุ่มชาติพันธุ์ขึ้น และพิจารณาศึกษาเรื่องนี้ โดยเฉพาะ
ท่านประธานที่เคารพคะ นับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันกลุ่มชาติพันธุ์ มีหลากหลายและมีตั้งถิ่นฐานกระจายอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ในประเทศไทย ๖๗ จังหวัด มี ๕๖ กลุ่ม มีประชากรทั้งหมด ๖,๑๐๐,๐๐๐ คน ท่านประธานคะ จากที่เราศึกษา จากที่เราได้เห็นกลุ่มชาติพันธุ์ของเรา ซึ่งต้องขอ กราบขอบพระคุณท่านประธานเป็นอย่างสูง ชีวิตคนนั้นเกิดมาในประเทศไทย เขาเหล่านั้น คือคนไทย สิ่งที่เขาได้รับ สิ่งที่เขาได้สวัสดิการต่าง ๆ ไม่มีเลย พวกเราคณะกรรมาธิการ ของเราทุกท่านที่ได้ศึกษาและช่วยกันเป็นบุญกุศลเหลือเกิน เป็นบุญที่เราอยู่ในสมัย ท่านประธานที่ท่านกรุณาให้แก่กลุ่มชาติพันธุ์ที่เลือกเกิดไม่ได้ แต่ขณะเดียวกันเลือกที่จะอยู่ อาศัยผืนแผ่นดินไทยนี้ แต่กฎหมายโดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎหมายที่เกี่ยวกับการจัดการป่า ล้วนไม่คำนึงถึงการมีอยู่ของชุมชนบนที่ราบสูง ชุมชนที่อาศัยในป่าและชุมชนชาวเลที่ดูแล และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติมาหลายชั่วอายุคน ขาดกระบวนการที่มีส่วนร่วม และผู้มีส่วนได้เสีย โดยเฉพาะชุมชนที่อยู่ร่วมกับป่า ชุมชนที่ดูแลรักษาและใช้ประโยชน์ จากป่า จึงทำให้กฎหมายเหล่านี้มีผลกระทบเชิงลบต่อชุมชน จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่ต้อง มีการพิจารณาศึกษาปัญหานี้อย่างจริงจัง เนื่องจากกฎหมายเหล่านี้คุกคามต่อชีวิตตามจารีต ประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์ หรือชนเผ่าพื้นเมือง และชุมชนอื่น ๆ พร้อมไปกับการตรวจสอบ การปฏิบัติตามกฎหมายและข้อตกลงระหว่างประเทศ ซึ่งประเทศไทยได้เข้าร่วมผูกพันไว้ และผลักดันให้เกิดการแก้กฎหมายของรัฐให้สอดคล้องโดยเร็ว
จากการพัฒนาที่ผ่านมาชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ ชนเผ่าพื้นเมือง ไม่มีโอกาส ได้ร่วมในการวางแผนและดำเนินการพัฒนาชุมชน และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติของตนเอง ทั้งยังรับผิดชอบผลกระทบที่เกิดขึ้นเชิงลบจากแผนพัฒนาเหล่านี้มาโดยตลอด อันนำมา ซึ่งปัญหาสังคมหลายด้าน อย่างไรก็ตาม มีตัวอย่างชุมชนที่สามารถจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้ภูมิปัญญาตามประเพณีของตน และเมื่อมีมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน ๒๕๕๓ ในการฟื้นฟูวิถีชีวิตชาวเล และมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ ในการฟื้นฟูวิถีชีวิตชาวกะเหรี่ยงที่เปิดโอกาสให้ชุมชนพัฒนาพื้นที่ เขตวัฒนธรรมพิเศษ โดยการพัฒนาชุมชนบนฐานวัฒนธรรมประเพณีของตน ชุมชนที่เข้าร่วม เกิดความมั่นใจในศักยภาพของตนเอง ในการจัดการตนเอง ซึ่งเรื่องเหล่านี้ยอมรับในระดับ นานาชาติ
ต่อมาในการปฏิรูปประเทศไทยได้กำหนดให้มีการพัฒนากฎหมายส่งเสริม กลุ่มชาติพันธุ์ขึ้น โดยมีศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานหลัก ในการระดมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเข้าร่วมยกร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองวิถีชีวิต กลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. .... ซึ่งขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการยกร่าง โดยเน้นการมีส่วนร่วมของ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่าง ๆ จึงมีแนวคิดในการนำร่างพระราชบัญญัติทั้ง ๒ ฉบับ ได้แก่ ร่างพระราชบัญญัติสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติ ส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. .... บูรณาการให้เป็นฉบับเดียวกัน โดยผสมผสานบทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของผู้มีส่วนที่จะได้บูรณาการให้บทบาท หน่วยงานของรัฐที่มีการส่งเสริมคุ้มครองให้มีส่วนร่วมโพรโมชัน แอนด์ โพรเจกชัน (Promotion and Projection) ที่จะเข้าร่วมกิจการสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย ตามหลักการของการจัดการของสภาชนเผ่า เพราะฉะนั้นเรียนว่า เซลฟ์ กัฟเวิร์นแนนซ์ (Self-Governance) ที่จะเอื้อให้เกิด ความประสานและสอดคล้องในภารกิจระหว่างประเทศ ที่ประเทศได้เข้าร่วมผูกพัน ที่สำคัญ คือการดำเนินงานของสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย จะส่งเสริมให้ชุมชนพัฒนา ศักยภาพในการจัดการตนเองได้ตามความต้องการอย่างมีประสิทธิภาพ
คณะกรรมาธิการได้ตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็น จึงได้ศึกษา ควบคู่ไปกับศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) จากการพิจารณาศึกษาสภาพปัญหา และส่งเสริมคุ้มครองกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทยเห็นว่า รัฐบาล หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีหน้าที่สื่อสารสร้างความเข้าใจอย่างต่อเนื่องระหว่างรัฐกับกลุ่มชาติพันธุ์
ท่านประธานคะ บัดนี้คณะกรรมาธิการของเราได้ศึกษาปัญหาและแนวทาง การส่งเสริมคุ้มครองกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย ถือว่าปีนี้เป็นปีแห่งที่ความหวัง ๖ ล้านกว่าคน จะเกิดแสงสว่างในการดำรงชีพ ในการที่จะเป็นคนไทย ในการที่จะได้รับการดูแล ไม่ว่า สวัสดิการต่าง ๆ ภายใต้สภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมีประมุขฝ่ายนิติบัญญัติท่านประธานคนนี้ จะจารึกแห่งคน ๖,๑๐๐,๐๐๐ กว่าคน แห่งคุณงามความดีที่จะเกิดขึ้นแก่จิตใจในฐานะเขา เป็นคนไทยอีกคนหนึ่งชนเผ่า ท่านประธานทราบไหมคะว่าท่านที่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ประธานคณะอนุกรรมาธิการท่านก็เป็นชนเผ่า ท่านณัฐพล สืบศักดิ์วงศ์ และอีกท่านหนึ่ง คุณศักดิ์ดา แสนมี่ ซึ่งเป็นชาวชนเผ่าลีซู ท่านประธานคะ ท่านเป็นถึงเลขาธิการสภาชนเผ่าพื้นเมือง แห่งประเทศไทย ทำงานกับองค์กร เป็นบุญเหลือเกิน ขอบพระคุณทุกท่านที่ให้โอกาสให้แก่ คนไทยในจิตสำนึกการมีส่วนร่วมในสภาผู้แทนราษฎรแห่งนี้ กราบขอบพระคุณท่านประธาน อีกครั้งหนึ่งนะคะ ขอบพระคุณค่ะ