สาคร ชี้บริหารน้ำใต้ยั่งยืน เสนอเติมน้ำใต้ดิน-จัดสรรน้ำบาดาล

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ผม สาคร เกี่ยวข้อง กรรมาธิการ ในฐานะประธานคณะอนุกรรมาธิการลุ่มน้ำภาคใต้ ก็ขอรายงานการศึกษาของคณะอนุกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทางการบริหาร จัดการกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ ลุ่มน้ำใต้มีด้วยกัน ๕ ลุ่มน้ำหลัก ๆ จาก ๒๕ ลุ่มน้ำของประเทศไทย ประกอบด้วยลุ่มน้ำใต้ฝั่งตะวันออก ก็คือจังหวัดชุมพร จังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัด นครศรีธรรมราชบางส่วน แล้วกลุ่มแม่น้ำตาปี ก็มีจังหวัดสุราษฎร์ธานี จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดกระบี่ แล้วก็ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ก็มีจังหวัดสงขลาและจังหวัดพัทลุง จังหวัดนครศรีธรรมราชบางส่วน ซึ่งประกอบไปด้วยลุ่มน้ำปากพนังด้วย แล้วก็ลุ่มน้ำภาคใต้ ฝั่งตะวันออก แล้วก็ลุ่มน้ำปัตตานี ซึ่งเป็นลุ่มน้ำ ๓ จังหวัดชายแดนใต้ ก็คือลุ่มน้ำ ประกอบไปด้วยปัตตานี ยะลา นราธิวาส แล้วก็สงขลาบางส่วน และอีก ๑ ลุ่มน้ำก็คือ ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันตก ภาคใต้นี้เป็นภูมิภาคที่สร้างรายได้ให้กับประเทศเป็นอย่างมาก เป็นพื้นที่ที่มีทะเลอยู่ทั้ง ๒ ฝั่ง มีระบบนิเวศชายฝั่ง แล้วก็เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ ตามธรรมชาติ อีกทั้งมีการผลิตทางการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นยางพารา ปาล์มน้ำมัน เป็นแหล่งผลิตและแหล่งแปรรูปมายาวนาน มีความได้เปรียบทางสภาพภูมิศาสตร์ เป็นอย่างมาก การมุ่งเน้นไปเรื่องของการท่องเที่ยวให้สู่มาตรฐานสากล ควบคู่ไปกับ ภาคเกษตร และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม การเชื่อมโยงในภาคส่วนต่าง ๆ ให้ภาคใต้เป็นเมืองท่องเที่ยวที่สำคัญและเป็นเมืองตากอากาศ รวมทั้งเป็นศูนย์กลาง ผลิตภัณฑ์ยางพาราและปาล์มน้ำมัน เป็นเมืองเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงการค้าการลงทุน กับภูมิภาคอื่น คณะอนุกรรมาธิการภาคใต้ได้ประชุมรวมทั้งสิ้น ๒๒ ครั้ง แล้วก็ได้ลงพื้นที่ ศึกษาดูงานครอบคลุมทั้ง ๑๔ จังหวัดใน ๕ ครั้ง ๕ การดูงานด้วยกันครับท่านประธาน พอจะสรุปข้อสังเกตต่าง ๆ ที่มีความสำคัญในการบริหารจัดการ แล้วก็พัฒนาในลุ่มน้ำใต้ อย่างสำคัญ ๆ ที่ผมจะเรียนต่อที่ประชุมอย่างสังเขป แล้วก็ใช้เวลาให้เป็นประโยชน์นะครับ

ประเด็นที่ ๑ ที่พอจะสรุปก็คือการจัดการแหล่งน้ำเพื่อสนับสนุนแหล่งท่องเที่ยว โดยเฉพาะพื้นที่เกาะและพื้นที่เกาะสำคัญ อย่างเช่นการต้องการจัดการหาน้ำเพิ่มให้ บนเกาะภูเก็ต โครงการเพิ่มประสิทธิภาพอ่างเก็บน้ำ โครงการสูบน้ำ ผันน้ำจากบนฝั่ง ไม่ว่าจากฝั่งพังงา จากสุราษฎร์ธานี หรือจากจังหวัดพังงาไปสู่จังหวัดภูเก็ตเพื่อมา อุปโภคบริโภคและผลิตน้ำประปาในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งมีความเติบโตและสร้างรายได้เกี่ยวกับ การท่องเที่ยวให้กับประเทศชาติของเราอย่างยาวนาน การจัดหาแหล่งน้ำในอำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ซึ่งพี่น้องประชาชนยังไม่เคยรู้จักน้ำประปาเลย แล้วการจัดหาแหล่งน้ำ ที่กรมชลประทานไปจัดอยู่เดิมก็ยังเล็ก ไม่เพียงพอต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว แต่อย่างไรก็ตาม ทางกรมชลประทานก็ได้ส่งเจ้าหน้าที่หลังจากที่ ทางคณะอนุกรรมาธิการกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ ก็ได้ส่งเจ้าหน้าที่จากกรมชลประทานไปสำรวจ แหล่งน้ำเพื่อที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำแล้วก็พัฒนาแหล่งน้ำเก่า ไม่ว่าจะเป็นแหล่งน้ำหัวแหลมกลาง ซึ่งอยู่บริเวณบ้านสังกาอู้ อ่างเก็บน้ำคลองโขงที่สามารถจะผลิตเป็นอ่างเก็บน้ำเพื่อรองรับ ในอำเภอเกาะลันตาหรือเกาะลันตา ในจังหวัดกระบี่ก็ยังมีอีกหลายเรื่อง อย่างเช่นเกาะพีพี ก็ขาดพื้นที่ที่จะสร้างเป็นอ่างเก็บน้ำ ทางคณะอนุกรรมาธิการกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ก็ได้ศึกษา รวมไปถึงการผลิตน้ำเค็มเป็นน้ำจืดด้วยระบบอาร์โอ (RO) และการขยายระบบ น้ำอุปโภคบริโภคในพื้นที่เกาะพีพี ในพื้นที่หาดไร่เลย์ ตำบลอ่าวนาง ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญ ทางการท่องเที่ยวของจังหวัด แล้วก็เป็นเดสทิเนชัน (Destination) ที่สำคัญที่นักท่องเที่ยว ได้หลั่งไหลมาสู่ประเทศไทย ชื่นชมกับธรรมชาติ

พื้นที่เกาะสำคัญในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ไม่ว่าจะเป็นเกาะเต่า เกาะพะงัน เกาะสมุย ก็ได้เสนอแล้วก็ศึกษารวบรวมกับทางกรมชลประทานได้พัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็ก ที่สามารถจะดำเนินการได้อย่างรวดเร็ว แล้วบนเกาะเต่าก็มีอ่างเก็บน้ำคลองโฉลก บนเกาะ ต่าง ๆ เพื่อจัดสรรงบประมาณหรือนำน้ำจากเขื่อนรัชชประภาซึ่งเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ของประเทศ นำไปใช้ในเกาะสมุยในโอกาสต่อไป

จังหวัดพังงา เราได้เดินทางไปพื้นที่เกาะสำคัญคือเกาะยาวน้อย เกาะยาวใหญ่ ก็ขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภค ทั้งที่มีน้ำธรรมชาติพอเพียงที่จะพัฒนาแล้วก็ใช้อุปโภคบริโภค ได้ทั้งเกาะ รวมถึงใช้ในการเกษตรด้วย ก็พยายามที่จะสร้างฝายต้นน้ำเพื่อชะลอน้ำ รวมทั้ง ศึกษาถึงผลกระทบสิ่งแวดล้อมให้กระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด เกาะยาวน้อย เกาะยาวใหญ่ เป็นการเชื่อมต่อระหว่างการฟื้นฟูแล้วก็ออกแบบ ตลอดจนของบประมาณให้ผ่านทาง สภาผู้แทนราษฎรนะครับ

จังหวัดตรังก็มีการพัฒนาบนเกาะสำคัญ อย่างเช่น เกาะสุกร บนเกาะลิบง

จังหวัดระนอง ก็บนเกาะพยาม พัฒนาอ่าวแก้มลิงใหญ่ แล้วก็ตรงอ่าวใหญ่ เพื่อประสานงานกับสำนักงานปฏิรูปที่ดินที่ยังมีปัญหาเรื่องการใช้พื้นที่ แล้วก็ประกอบไปด้วย การพัฒนาระบบน้ำใต้ดิน หรือวอเตอร์แบงก์ (Water Bank) บนเกาะที่มีศักยภาพที่จะ พัฒนาระบบธนาคารน้ำใต้ดินได้ โดยทางคณะอนุกรรมาธิการก็ได้เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มาปรึกษาหารือแล้วก็แก้ไขปัญหาบนเกาะเพื่อเป็นการบูรณาการแบบพิเศษ ตลอดจนระบบ บำบัดน้ำเสีย ระบบบำบัดน้ำเสียบนเกาะบนแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญนี้ก็มีความสำคัญ เป็นอย่างมาก เพื่อที่จะกระจายแล้วก็จ่ายน้ำบนเกาะที่มีศักยภาพ

ท่านประธานครับ อีกเรื่องหนึ่งที่ได้ศึกษาก็คือกลุ่มลุ่มน้ำปากพนังที่มี หน่วยงานรับผิดชอบจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมชลประทาน และการประปาส่วนภูมิภาคที่มีอ่างเก็บน้ำสำรอง แล้วก็มีคลองชะอวด-แพรกเมือง ของแม่น้ำปากพนังที่มีคลองสาขา เพื่อพัฒนาในการบำบัดช่วยเหลือในกรณีที่มีน้ำหลาก แล้วก็ช่วยลดผลกระทบในเรื่องของน้ำท่วม เรื่องของเร่งรัดการจัดการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำใส ในอำเภอชะอวดที่จะเพิ่มศักยภาพได้ แล้วก็ให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วม รวมถึงการแก้ไข ปัญหาป่าพรุควนเคร็งที่มีปัญหาตลอดมา ไม่ว่าจะเป็นการแก้ไขปัญหาไฟไหม้ป่าพรุควนเคร็ง ที่มีอยู่ทุกปี แล้วก็บริหารจัดการรักษาระดับน้ำในป่าพรุควนเคร็งเพื่อให้อยู่ในระดับ ที่เหมาะสม แม้แต่การสร้างคันเพื่อรักษาระดับน้ำ แล้วก็ได้ทำผัง ตลอดจนการปรับปรุงต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือไปยังลุ่มน้ำใกล้เคียงด้วย

ท่านประธานที่เคารพครับ ยังมีลุ่มน้ำอีกลุ่มน้ำก็คือลุ่มน้ำของพื้นที่ชายแดนใต้ คือลุ่มน้ำปัตตานี แล้วก็ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ลุ่มน้ำของทะเลสาบสงขลาก็คืออย่างที่ ท่านสมาชิก ท่าน ร้อยตำรวจเอก อรุณ สวัสดี ได้อภิปรายเมื่อสักครู่ว่าทางคณะอนุกรรมาธิการ ก็ได้ลงไปดูการใช้น้ำของพี่น้องประชาชน ไม่ว่าจะมีความต้องการใช้น้ำจืดของภาคเกษตร ใช้น้ำกร่อยของภาคการประมง ของคาบสมุทรสทิงพระที่มีน้ำไหลเข้ามาท่วมบ่าในหน้าฝน แล้วก็เกิดการแห้งแล้งอย่างรุนแรงในฤดูแล้ง ซึ่งคงจะต้องใช้การบริหารจัดการน้ำเรื่องเหล่านี้ อย่างเร่งด่วน อย่างเช่นในขณะนี้ก็เช่นกัน เราก็ยังมีการบริหารจัดการน้ำที่ยังไม่สมบูรณ์ ทำให้น้ำท่วมภาคใต้อย่างรวดเร็ว แล้วก็เป็นปัญหาต่อเนื่องมาเกือบทุกปี ลุ่มน้ำพื้นที่ชายแดนภาคใต้ ก็ประกอบไปด้วย ๓ จังหวัดภาคใต้ ก็คือ จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาส มีหลายโครงการด้วยกันที่สามารถจะพัฒนาให้เป็นสามเหลี่ยมมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ของสามเหลี่ยมจังหวัดภาคใต้ ได้มีการเร่งรัดจากหลายหน่วยงานร่วมกันกับ ในจังหวัดภาคใต้ ร่วมกันกับท้องถิ่นในภาคใต้ที่จะพัฒนา โดยเฉพาะบริเวณแม่น้ำสายบุรี ที่ยังสามารถจะพัฒนาได้ แล้วก็ต้องการที่จะให้มีการยกเลิกมติ ครม. เพื่อให้มีการพัฒนา ในแม่น้ำสายบุรีได้นะครับ การบริหารจัดการน้ำต่าง ๆ ในป่าพรุโต๊ะแดงก็เช่นกัน ในป่าพรุ ก็มีปัญหาลักษณะเดียวกัน เรื่องของการกันแนวเขตที่ชัดเจน กันเพื่ออนุรักษ์ให้เป็นป่าพรุ ที่เป็นต้นแบบ แล้วก็สามารถที่จะใช้ร่วมกันได้ของชุมชนในหลาย ๆ พื้นที่ ซึ่งป่าพรุแต่ละป่า ก็มีพื้นที่นับหมื่น ๆ ไร่ แล้วก็สร้างระบบนิเวศอย่างดีให้กับพื้นที่ในที่นั้น แล้วก็การผลิตน้ำจืด จากน้ำทะเล ผมก็ได้เรียนไปเมื่อสักครู่แล้ว ในเรื่องด้านสิ่งแวดล้อมนะครับ ก็ได้ประสานงาน กับหน่วยรับผิดชอบหลัก ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมป่าไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กรมชลประทาน สำนักงาน นโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขอให้ปรับปรุงขั้นตอน วิธีการ เสนอรายละเอียดของการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมให้มีการกระชับขึ้น และใช้เวลา อันรวดเร็วแล้วก็สั้นขึ้น ปรับปรุงวิธีการ ลดขั้นตอน ในการอนุญาตเข้าไปศึกษาที่จะพัฒนา แหล่งน้ำต่าง ๆ ที่อยู่ในเขตอุทยาน เขตป่าไม้ต่าง ๆ เหล่านั้น รวมถึงการเพิกถอนพื้นที่ การใช้พื้นที่ให้สามารถที่จะใช้ได้ในระยะเวลาอันสมควร แล้วก็ได้พัฒนา ไม่เป็นอุปสรรค ต่อการพัฒนาแหล่งน้ำ แล้วก็แก้ปัญหาให้พี่น้องประชาชนได้อย่างรวดเร็วแล้วก็เป็นจริงได้

การประชาสัมพันธ์มีส่วนร่วม ก็อยากจะให้มีการประชาสัมพันธ์มีส่วนร่วม ของพี่น้องประชาชนในทุกพื้นที่ที่ได้มีการจัดทำหรือจะต้องการพัฒนาแหล่งน้ำต่าง ๆ ทางคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษาแนวทางการบริหารจัดการกลุมลุมน ้าภาคใต้ ก็ได้ศึกษาแล้วก็มีโอกาสได้พบปะพูดคุยกับพี่น้องประชาชน ตลอดจนกลุ่มมวลชนต่าง ๆ เพื่อได้ชี้แจงเหตุผลของการดำเนินโครงการ ข้อคิดเห็นความเข้าใจของพี่น้องประชาชน ต่อโครงการต่าง ๆ ที่ประชาชนอาจจะได้ผลกระทบไม่ว่าจะเป็นเรื่องของนำน้ำจากอีกพื้นที่หนึ่ง ไปใช้อีกพื้นที่หนึ่ง ซึ่งพี่น้องประชาชนก็ไม่เข้าใจและอาจจะต่อต้านได้นะครับ

เรื่องต่อไปก็เป็นเรื่องของการถ่ายโอนภารกิจ เรื่องของการถ่ายโอนภารกิจ จากหน่วยงานหรือจากแหล่งน้ำไปยังการปกครองส่วนท้องถิ่นที่ถ่ายโอนภารกิจไปแล้วจะต้อง จัดอบรม จัดเรื่องการบำรุงรักษาก็ดี เรื่องการใช้งานก็ดี เรื่องเตรียมความพร้อม หรือเรื่อง ต้องจัดสรรงบประมาณเพื่อบำรุงรักษา เพื่อพิจารณาสนับสนุนในเรื่องต่าง ๆ ในเรื่องความรู้ เฉพาะด้าน ในเรื่องภารกิจการดูแลแหล่งน้ำร่วมกับสถาบันอุดมศึกษาให้มีการเรียนการสอน ด้านแหล่งน้ำ แล้วกรมชลประทานก็สามารถที่จะพัฒนาหลักสูตรอบรมในการพัฒนาดูแล แหล่งน้ำที่สำคัญ ๆ ไปด้วยกัน แล้วก็ตลอดจนการที่แหล่งน้ำที่มีปริมาตรการเก็บกักน้ำ น้อยกว่า ๒ ล้าน ซึ่งเกินศักยภาพของทางองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ก็ขอให้ทางหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องไม่ว่ากรมชลประทาน กรมทรัพยากรน้ำเข้าไปเป็นพี่เลี้ยง เข้าไปช่วยดำเนินการ ได้นะครับ

ต่อไปก็เป็นเรื่องการบริหารจัดการแหล่งน้ำต่าง ๆ ในการจัดแหล่งสำรองน้ำ ของตนเอง เรื่องการจัดแหล่งน้ำต้นทุนไปใช้ เพราะว่าภาคใต้น้ำแล้ง ช่วงขาดน้ำเป็นช่วง ฤดูแล้งเพียงไม่กี่เดือน เพราะในช่วงอื่นก็มีปริมาณน้ำที่เพียงพอใช้ ปริมาณน้ำฝน ปริมาณน้ำ เฉลี่ยที่เพียงพอ ก็ต้องวิเคราะห์ในการใช้น้ำและสร้างความสมดุลในการจัดสรรน้ำ แล้วก็ การจัดการน้ำโดยชุมชน เรื่องใหม่ ๆ ก็มีเรื่องของการเติมน้ำใต้ดิน เรื่องของการจัดหา น้ำบาดาลเพื่อสนับสนุนในเขตที่ขาดแคลนน้ำอย่างจริงจัง การศึกษาดูงานต่าง ๆ ของคณะอนุกรรมาธิการก็ได้เก็บรวบรวมอยู่ในเอกสารของคณะอนุกรรมาธิการพิจารณา ศึกษาแนวทางการบริหารจัดการกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ ยังมีเอกสารที่คงจะส่งให้ท่านสมาชิก ในโอกาสต่อไป ท่านสามารถที่จะศึกษาหรือเปิดได้จากคิวอาร์โค้ด (QR Code) ที่ทางสภา ได้จัดส่งให้ทางสมาชิกทุกท่านในด้านหลังแล้ว คณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษา แนวทางการบริหารจัดการกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ ก็ขอนำเสนอกับท่านสมาชิกในเบื้องต้น เพียงเท่านี้ครับ กราบขอบพระคุณครับ