บัญญัติ เจตนจันทร์ หารือปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 โดยเน้นแหล่งกำเนิดจากทุกภาคส่วน ทั้งคมนาคม อุตสาหกรรม เกษตร ไฟป่า และครัวเรือน พร้อมเสนอแนวทางการจัดการและเรียกร้องระบบรายงานและมาตรการแก้ไขอย่างเป็นระบบตามบริบทของแต่ละพื้นที่
ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม นายแพทย์บัญญัติ เจตนจันทร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากจังหวัดระยอง พรรคประชาธิปัตย์ กระผมขออนุญาตท่านประธาน ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติอภิปราย ประกอบข้อสังเกต รายงานผลการพิจารณาศึกษา เรื่อง แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหา ฝุ่นละอองขนาดเล็ก พีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ซึ่งคณะกรรมาธิการป้องกันและบรรเทาผลกระทบ จากภัยธรรมชาติและสาธารณภัยได้พิจารณาเสร็จแล้ว ท่านประธานครับ ต้องยอมรับว่า ในช่วงปี ๒ ปีหลังนี้เรื่องของฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ได้รับการรับรู้ ได้รับการตระหนัก เป็นอย่างดีจากสังคม ต้องขอบคุณนักวิชาการ ต้องขอบคุณนักการแพทย์ นักการสาธารณสุข ว่าฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ซึ่งอาจจะมีมาเนิ่นนานแล้วแต่ว่ามีความรุนแรงในระยะหลังนั้น มีผลกระทบต่อสุขภาพ ผมเองในช่วงที่เรียนแพทย์ก็ไม่ได้มีวิชาเรียนเรื่องพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ก็มาทราบพร้อม ๆ กันกับเพื่อนสมาชิกและพี่น้องประชาชนในระยะหลังนี้เอง ฝุ่นที่เราเห็น สลัว ๆ ตามบรรยากาศ เราก็มาทราบว่ามันยังไม่ใช่พีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) มันเป็นอนุภาค ที่ใหญ่กว่าพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) เป็นอนุภาคประมาณสัก ๑๐ ไมครอนขึ้นไป แต่พีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) เล็กจนมองไม่เห็น ถ้าจนถึง ๐.๑ ไมครอน เล็กมากก็สามารถทะลุทะลวง เนื้อเยื่อปอดไปสู่เส้นเลือด ไปสู่สมอง ไปกล้ามเนื้อหัวใจ อวัยวะที่สำคัญต่าง ๆ จนสร้าง ผลกระทบให้อวัยวะในร่างกายของเราได้รับการบาดเจ็บจนทำให้เสื่อมสภาพ หรือแม้กระทั่ง จะเกิดเป็นมะเร็งก็เป็นไปได้นะครับ ต้องขอบคุณท่านคณะกรรมาธิการ ปภ. ซึ่งได้นำเรื่องนี้ มาศึกษา ถือว่าศึกษาตั้งแต่ปีที่แล้ว วันนี้จึงมีโอกาสโควิด (COVID) เริ่มดีขึ้นก็เริ่มได้มีโอกาส มารายงาน ต้องขอบคุณสังคมที่ให้พี่น้องประชาชนได้ใช้หน้ากากอนามัย หรือหน้ากากเอ็น ๙๕ (N95) ในการป้องกันพิษของพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) จนโควิด (COVID) เข้ามาในประเทศไทย พี่น้องประชาชนจำนวนมากกว่าครึ่งประเทศก็รู้จักสวมใส่หน้ากาก ป้องกันพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ก็จึงทำให้โควิด (COVID) นั้นมีการแพร่ระบาดที่น้อยลงกว่าปกติ ท่านประธานครับ เรื่องของอากาศถ้าจะอนุมานให้เพื่อนสมาชิกแล้วก็ท่านพี่น้องประชาชน ทราบว่ามีมากน้อยขนาดไหนในโลกมนุษย์นี้ มีนักดาราศาสตร์ก็อนุมานว่าถ้าโลกนี้ใหญ่ เท่าผลส้ม อากาศที่ห่อหุ้มโลกมนุษย์เหล่านี้ก็หนาเท่ากับเปลือกส้ม หรือถ้าจะประมาณความหนา ก็ประมาณ ๑๐ กิโลเมตรจากผิวดินขึ้นไป ๑๐ กิโลเมตรไม่ได้มากมายอะไรเลย เครื่องบิน บินแพล็บเดียวก็เพดานบินก็ขึ้นไปถึงแล้ว เพราะฉะนั้นอากาศที่เราจะหายใจได้ สิ่งมีชีวิต จะอาศัยอากาศหายใจได้เพียงแค่ความหนาเท่าเปลือกส้ม หรือประมาณ ๑๐ กิโลเมตร เท่านั้น เพราะฉะนั้นมลพิษต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นแก๊สพิษ ไม่ว่าจะเป็นโลหะหนักต่าง ๆ สารพัด สารเคมีต่าง ๆ แล้วไหนยังจะฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) อีก ก็รวมกันอยู่ในความหนาของ อากาศบรรยากาศของโลกนี้ แล้วก็เราเป็นมนุษย์จะต้องใช้อากาศร่วมกัน เมื่อมีมนุษย์ อยู่จำนวนมาก การใช้ทรัพยากรของโลกก็จำนวนมากต้องมีเครื่องจักรเครื่องกลจำนวนมาก ก็มีแหล่งในการเกิดของฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ซึ่งแหล่งใหญ่ก็มาจากเครื่องจักรเครื่องยนต์ ในการคมนาคม แหล่งใหญ่อีกแหล่งหนึ่งก็คือผลจากมนุษย์มีจำนวนมากต้องใช้ผลผลิต การเกษตร เรียกว่าเกษตรเพื่ออุตสาหกรรม จำนวนมาก ก็จะต้องมีการเผาวัสดุการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นซางข้าวโพดก็ดี ไม่ว่าจะเป็นฟางต่าง ๆ ก็ดี ก็ทำให้เกิดแหล่งกำเนิดของฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ในภาคเกษตร ในช่วงแรกผมถึงบอกว่าเป็นเครื่องจักรในภาคคมนาคมขนส่ง จากโรงงานอุตสาหกรรม แล้วก็ในภาคเกษตร แล้วก็ไฟป่า ไม่ว่าจะเป็นไฟป่าที่เกิดขึ้นตาม ธรรมชาติหรือไฟป่าที่เกิดจากมนุษย์ แล้วก็ในภาคครัวเรือนแล้วก็ในภาคกิจกรรมอื่น ๆ อีกเล็กน้อย เพราะฉะนั้นฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ซึ่งมีจากหลาย ๆ แหล่ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มาจากคนละภาคกันก็มีประสบการณ์ที่แตกต่างกัน ผมอยู่ในภาคตะวันออกอยู่ที่จังหวัด ระยอง ก็มีมลพิษจากอุตสาหกรรม จากมาบตาพุด จากอีสเทิร์นซีบอร์ด (Eastern Seaboard) แล้วก็อีอีซี (EEC) จะลงไปอีก ก็จะต้องเกิดเครื่องจักรเครื่องกลต่าง ๆ เกิดขึ้นมา เพราะฉะนั้นต้นเหตุของฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) นั้นแตกต่างกัน เพราะฉะนั้นรูปแบบ การบริหารจัดการ วันนี้ผมอยากจะอภิปรายถึงว่าเราจะจัดการอย่างไรเมื่อเกิดเหตุขึ้น แล้วระบบรายงานของภาครัฐจะให้ไปแก้ปัญหาฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ให้ตัดต้นตอของฝุ่น พีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ที่มีพี่น้องประชาชนรายงานเข้ามาอย่างไร กฎหมายก็มีจำกัด มีกฎหมาย พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ มีกฎหมาย พ.ร.บ. การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ก็มี ๒ ฉบับที่พอจะหยิบมาใช้ได้ ผมขอเสนอว่าปัญหาฝุ่นนั้น บางครั้งก็จำกัดอยู่ในหมู่บ้าน บางครั้งฝุ่นก็อยู่ในระดับของอำเภอ บางครั้งฝุ่นอยู่ใน ระดับจังหวัด บางครั้งอยู่ในระดับภาค บางครั้งอยู่ในระดับประเทศ และบางครั้งอยู่ใน ระหว่างประเทศ ก็อยากจะให้มีองค์กรที่ภาครัฐอาจจะตั้งมาเป็นองค์กรบูรณาการก็ได้ แต่อย่าให้พี่น้องประชาชนจะต้องรายงานหลายขั้นตอน ถ้าอยู่ที่อำเภอก็รายงานนายอำเภอ อยู่ที่ตำบล อยู่ที่หมู่บ้านก็รายงานนายอำเภอก็แล้วกันให้มันง่าย อย่างสาธารณสุขเขามี พชอ. คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ ช่วงนี้ มีไข้เลือดออก อย่างที่ระยองขณะนี้ไข้เลือดออกอันดับ ๑ ของประเทศไทย ถ้าภาคอื่นมีเรื่องฝุ่น เป็นเรื่องใหญ่ในบางฤดู พชอ. ก็ทำงานเลย ซึ่งคณะกรรมการก็ประกอบด้วย แน่นอนครับ ฝ่ายปกครองเป็นผู้ถืออำนาจก็ต้องเป็นประธาน ในเมื่อสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้กระทบต่อสุขภาพ ก็ต้องให้สาธารณสุขอยู่เป็นกรรมการด้วย สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ เรื่องฝุ่นเป็นเรื่องสิ่งแวดล้อม หน่วยงานทางด้านสิ่งแวดล้อมในระดับจังหวัด อำเภอก็ต้องลงมาเป็นกรรมการด้วย หน่วยงานทางด้านเกี่ยวกับตำรวจบังคับใช้กฎหมายก็ต้องอยู่ด้วย เพราะฉะนั้นภาคประชาชน ต้องมีตัวแทนด้วย เมื่อมีการรายงานเกิดขึ้นมาในระดับหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ ระดับจังหวัด ก็ต้องผู้ว่าราชการจังหวัด ถ้าระดับภาค ผมไม่ทราบว่ากระทรวงอื่นมีผู้ตรวจราชการภาค หรือเปล่า บางกระทรวงผู้ตรวจราชการถ้าย้ายไปเป็นผู้ตรวจถือว่าเข้ากรุ แต่กระทรวง สาธารณสุขถ้าได้เป็นผู้ตรวจ สมัยหน้าก็เป็นอธิบดี เป็นรองปลัดกระทรวง เป็นปลัดกระทรวง เพราะฉะนั้นระบบซีอีโอ (CEO) ของกระทรวงสาธารณสุข ผมยกตัวอย่างเนื่องจากคุ้นเคย ก็รายงานผู้ตรวจราชการภาค ในระดับประเทศก็รายงานกระทรวงมหาดไทย ในระดับ นานาชาติก็คงจะต้องมีการรายงาน ซึ่งองค์การสหประชาชาติ ยูเอ็น (UN) ดับเบิลยูเอชโอ (WHO) องค์การอนามัยโลก ก็มีการประชุมเรื่องนี้ ผมยังได้เคยเป็นตัวแทนของรัฐสภา ไปประชุมที่ประเทศอินเดียเรื่องเกี่ยวกับฝุ่นและเรื่องอื่น ๆ เพราะฉะนั้นต้องมีจุดรายงานให้ พี่น้องประชาชน ผมอยู่ในพื้นที่รับทราบการรายงานว่าตรงนั้นตรงนี้ก็เริ่มเผาในที่โล่งแจ้งกันแล้ว เดี๋ยวนี้ที่ไหนมีการเผาที่นั่นจะมีคนแจ้ง แต่ไม่รู้จะแจ้งใครก็โพสต์ (Post) ขึ้นมาลอย ๆ ก็ยังไม่มีผู้ที่เป็นผู้รับผิดชอบ ผมถึงอยากเรียกว่าอินซิเดนต์ คอมมานเดอร์ (Incident commander) ผู้บัญชาการเหตุการณ์ เพราะฉะนั้นนายอำเภอเป็นผู้บัญชาการเหตุการณ์ ถ้าในระดับอำเภอ ในระดับจังหวัดก็ผู้ว่าราชการจังหวัด ในระดับประเทศก็รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงมหาดไทย เป็นต้น เมื่อมีการรายงานเกิดขึ้น มีผู้บัญชาการเหตุการณ์เกิดขึ้น ก็จะต้องมีคณะกรรมการกลั่นกรองก่อนว่าเรื่องนี้มาร้องเรียนกันเพราะว่าต้องการ หาเรื่องกันหรืออย่างไร ก็ต้องไปดูว่าจริงเท็จประการใด ดูภาพถ่าย ดูต่าง ๆ เสร็จแล้ว ก็จะต้องส่งต่อให้หน่วยที่จะต้องไปจัดการระงับเหตุ การเผาที่โล่งแจ้ง ระงับอย่างไร ปล่องควันอุตสาหกรรมบางทีเขาก็บอกว่าชอบปล่อยสารพิษกลางคืน ควันพิษก็จะ ปล่อยกลางคืน กลางวันมีคนเห็นเยอะก็ไม่ปล่อย จะต้องรายงานอุตสาหกรรมจังหวัด หรือในกรุงเทพมหานครก็เรียกว่ากรมโรงงานอุตสาหกรรม ให้ระงับเหตุ เจอควันดำ ต้องรายงานขนส่ง เพราะฉะนั้นเมื่อมีผู้บัญชาการเหตุการณ์และมีผู้ปฏิบัติการเพื่อให้ ระงับเหตุ เพื่อบรรเทาผลกระทบ เมื่อมีการเผา เมื่อเจอควันดำ อุตสาหกรรมก็มีการรายงาน มีผู้จัดการในแต่ละหน่วยงานกระทรวง แล้วหลังจากนั้นก็มีผู้ที่บังคับใช้กฎหมายเพื่อลงโทษ แล้วก็มีหน่วยงานที่จะส่งเสริมทำการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์อยู่บ่อย ๆ กรมควบคุมมลพิษ ปัจจุบันยังมีเครื่องวัดพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ไม่ครบทุกจังหวัด ท่านประธานได้กรุณาเรียน คณะกรรมาธิการว่าให้แจ้งให้กระทรวงที่ดูแลกรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ให้จัดซื้อจัดหาเครื่องวัดพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ให้ครบทุกจังหวัด แล้วถ้าจะ ให้ดีระยะนานขึ้นก็ไปทุกอำเภอเพื่อมอนิเตอร์เรียลไทม์ (Monitor Real-time) ให้พี่น้อง ประชาชนมีส่วนรู้ส่วนเห็นว่ามีมลพิษเกิดขึ้นมากน้อยแค่ไหน แล้วเราจะมีอาสาสมัครในการ รายงานเหตุเกิดขึ้นทั่วทุกหัวระแหง เราก็เพียงแต่รับจุดแจ้งเหตุนั้น รับปัญหานั้น มาบัญชาการเหตุการณ์ แล้วก็เทกแอกชัน (Take action) หรือว่าดำเนินการ แล้วก็นำ เรื่องนั้นมาส่งเสริม มาป้องกัน มาฟื้นฟู แล้วก็สร้างอินโฟกราฟิก (Infographic) เผยแพร่ แล้วก็คอยแก้เฟกนิวส์ (Fake news) ข่าวที่ไม่เป็นจริงต่าง ๆ ก็มีการแก้ข่าว เพราะฉะนั้นกรมควบคุมมลพิษซึ่งทำงานวิชาการ ทางด้านนี้จะอยู่เฉย ๆ ไม่ได้แล้ว จะต้องออกเผยแพร่ กรมอนามัยซึ่งมีงานอนามัย สิ่งแวดล้อมก็จะต้องออกเผยแพร่ แล้วก็ประณามคนที่ทำการผลิตฝุ่นพีเอ็ม ๒.๕ (PM 2.5) ซึ่งเป็นพิษเป็นภัยต่อสุขภาพ ให้พี่น้องประชาชนได้รับทราบเพื่อให้เกิดแนวร่วม ผมก็ขอฝาก ท่านประธานถึงท่านคณะกรรมาธิการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติและ สาธารณภัยที่ได้ศึกษาเรื่องนี้โปรดนำข้อสังเกตของกระผมไปพิจารณา แล้วก็ดำเนินการด้วย จะเป็นพระคุณอย่างยิ่งครับ กราบขอบพระคุณท่านประธานครับ