ประยุทธ์ จันทร์โอชา ชี้แจงกรณีเหมืองแร่ทองคำโดยอ้างคำสั่ง คสช. ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชน พร้อมสั่งระงับการดำเนินการทั้งหมดชั่วคราวจนกว่าคณะกรรมการจะมีมติใหม่ และกำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมตรวจสอบ ฟื้นฟู และเสนอแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบ โดยย้ำว่าไม่ได้สั่งปิดหรือยึดเหมือง แต่เป็นการระงับเพื่อแก้ปัญหาอย่างรอบด้าน รวมถึงการปลดล็อกการถลุงแร่ในประเทศและการดำเนินคดีในกระบวนการฟ้องร้องระหว่างประเทศ พร้อมย้ำถึงหลักการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าที่อย่างสุจริต และสิทธิของผู้ได้รับความเสียหายในการเรียกร้องค่าเสียหายตามกฎหมาย ขณะเดียวกันยังยืนยันท่าทีรัฐบาลที่ไม่ต้องการยั่วยุหรือใช้ความรุนแรงต่อผู้ชุมนุม เน้นความปลอดภัยของเยาวชน และเรียกร้องให้ทุกฝ่ายเคารพเสียงวิพากษ์วิจารณ์และยึดแนวทางสันติวิธีในการแก้ปัญหา
กราบเรียนท่านประธานสภาที่เคารพ ผมขออนุญาตกราบเรียนชี้แจง ในกรณีของเหมืองแร่อัครานะครับ ผมก็จำเป็นต้องอ่านคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ ๗๒/๒๕๕๙ เรื่อง การแก้ไขปัญหาผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ ฟังดี ๆ นะครับ
ตามที่ได้มีการร้องเรียนคัดค้านการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ เนื่องจาก การประกอบกิจการดังกล่าวได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะปัญหาความขัดแย้งของประชาชนในพื้นที่โครงการทำเหมืองแร่ทองคำหลายแห่ง เน้นย้ำนะครับ คำสั่งนี่หลายแห่ง ทุกเหมืองแร่ทองคำนะครับ ไม่ได้ระบุของใครคนใดคนหนึ่ง ซึ่งยังคงต้องรอการตรวจสอบวิเคราะห์และวินิจฉัยในข้อเท็จจริงและปัญหา จึงมีความจำเป็น ต้องกำหนดมาตรการในการป้องกันและระงับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ของประชาชน รวมทั้งกำหนดมาตรการในการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชนและ ผู้ได้รับผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ เพื่อประโยชน์ในการรักษา ความสงบเรียบร้อย รวมทั้งส่งเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท์ของประชาชนในชาติ อาศัยความตามมาตรา ๔๔ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) มีคำสั่ง ดังต่อไปนี้ คณะกรรมการ หมายความว่าคณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่แห่งชาติ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยคณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๙ หรือตามกฎหมายว่าด้วยแร่แล้วแต่กรณี ข้อ ๒ ให้ผู้มีอำนาจในการออกอาชญาบัตร ประทานบัตร และใบอนุญาตประกอบโลหกรรมตามกฎหมายว่าด้วยแร่ ระงับการอนุญาตให้ สำรวจและทำเหมืองแร่ทองคำ รวมถึงการต่ออายุประทานบัตรเหมืองแร่ทองคำและการ ต่อใบอนุญาตประกอบโลหกรรมแร่ทองคำไว้จนกว่าคณะกรรมการจะมีมติเป็นอย่างอื่น ข้อ ๓ ให้ผู้ประกอบการที่ได้รับประทานบัตรและใบอนุญาตต่าง ๆ ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง กับการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ ระงับการประกอบกิจการไว้ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๐ เป็นต้นไป จนกว่าคณะกรรมการจะมีมติเป็นอย่างอื่น ทั้งนี้ ผู้ประกอบการดังกล่าว ยังคงมีหน้าที่ในการฟื้นฟูพื้นที่ตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตามที่ ได้กำหนดไว้ในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ไม่ว่าพื้นที่ประทานบัตรจะอยู่ในความรับผิดชอบของ หน่วยงานใดก็ตาม และข้อ ๔ ให้หน่วยงานดังต่อไปนี้ ดำเนินการแก้ไขปัญหาภายหลังการให้ ระงับการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำและการประกอบโลหกรรมแร่ทองคำ ในการฟื้นฟู กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงสาธารณสุขดูแลสุขภาพ กระทรวงแรงงานดูแลพนักงาน ที่ได้รับผลกระทบ กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ตรวจสอบ วิเคราะห์ และวินิจฉัยข้อเท็จจริงและปัญหา พร้อมทั้งเสนอมาตรการและแนวทางในการแก้ไขปัญหา การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในเขตพื้นที่ประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ และประกอบโลหกรรมแร่ทองคำ รวมทั้งพื้นที่ใกล้เคียง ตลอดจนเสนอกรอบนโยบายและ แผนยุทธศาสตร์ในการบริหารจัดการแร่ทองคำ ให้คณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบ และรายงานคณะรัฐมนตรีเพื่อทราบต่อไป
ผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งหรือมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งนี้ได้กระทำไป ตามอำนาจหน้าที่โดยสุจริต ไม่เลือกปฏิบัติ และไม่เกินสมควรแก่เหตุ ย่อมได้รับความ คุ้มครอง แต่ไม่ตัดสิทธิผู้ได้รับความเสียหายที่จะเรียกร้องค่าเสียหายจากทางราชการตาม กฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่
อันนี้ก็เป็นคำสั่งโดยละเอียด ท่านจะเห็นได้ว่าไม่มีคำว่าเหมืองแร่อัคราเลย เป็นเหมืองแร่ทั่วไปทั้งหมด ซึ่งหลังจากได้มีการตรวจสอบแล้ว แล้วก็มีเหมืองแร่ทองคำ เป็นจำนวนมากเขาก็ได้รับประกันต่อใบอนุญาตสัมปทานไปเรียบร้อยแล้ว แต่มีอยู่ประการหนึ่งที่ผมก็กำลังสานต่ออยู่เหมือนกันว่าปัญหามันอะไรกันแน่ อันนี้เป็นการ ระงับการดำเนินกิจการเป็นการชั่วคราว จนกว่าคณะกรรมการจะมีมติอย่างอื่น คือถ้าเขา แก้ปัญหาได้อะไรได้เขาก็ต่อใบอนุญาตให้ เพราะว่ากฎหมายแร่เราก็ออกมาใหม่แล้วตอนนี้ ทุกอย่าง แม้กระทั่งการถลุงแร่ทองคำ วันนี้ก็ได้ปลดล็อกตรงนี้ไปแล้วให้สามารถ ถลุงแร่ทองคำได้ เดิมถลุงไม่ได้ต้องส่งวัตถุดิบไปต่างประเทศ มูลค่าหายไปเยอะเลย รัฐบาล ต้องแก้ปัญหาแบบนี้นะครับท่านครับ เพราะฉะนั้นขณะนี้ทั้งต่างชาติและประชาคมเขา ก็ทราบดีถึงการใช้กฎหมายของประเทศไทยตามมาตรา ๔๔ ซึ่งบริษัทที่ประกอบกิจการ เหมืองทองก็ยอมรับจึงหยุดดำเนินการ แล้วต่อมาคณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่ ก็ได้ออกประกาศให้ผู้ประกอบการกลับมาประกอบกิจการได้ แต่มีบางบริษัทเห็นว่าบริษัท ไม่ได้รับความเป็นธรรมจากหลายรัฐบาลต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี ๒๕๕๐ เรื่อยมาจนกระทั่ง ปี ๒๕๕๙ จึงได้นำเรื่องไปฟ้องร้องประเทศไทยผ่านกลไกระหว่างประเทศ การฟ้องร้องเป็น เรื่องทางคดี รัฐบาลก็จำเป็นต้องเข้าไปแก้ปัญหานี้ แต่ผมใช้คำสั่งมาตรา ๔๔ ในลักษณะที่ เป็นเชิงครอบคลุมไปทั้งหมด ซึ่งบริษัทอื่นก็ไม่ได้มีปัญหาอะไร และมีความบิดเบือนว่าผมสั่ง ปิดเหมืองทอง ยึดเหมืองทอง ไม่ใช่เลย ดูคำสั่งก็แล้วกัน ก่อตัวมาต่อเนื่องหลายรัฐบาลแล้ว เรื่องปัญหาสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ผมจำเป็นต้องรับฟังเขา ใครไม่ฟังก็ไม่รู้เหมือนกัน ก็แล้วแต่ แต่ผมต้องฟัง วันนี้คณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่ก็ได้ออกประกาศ ให้ผู้ประกอบการเหมืองแร่ทองคำกลับมาประกอบกิจการได้แล้ว ผมก็ย้อนให้ฟังเพียงแค่นี้ เพราะเรื่องอื่นนั้นเป็นเรื่องของการต่อสู้ในอนุญาโตตุลาการซึ่งยังไม่มีผลตัดสินออกมา ก็จะมี การหารือกันต่อไปในการแก้ปัญหา ผมก็ทำเหมือนกับเช่นในกรณีตั้งแต่เกิดสมัยใครก็ไม่รู้ คลองด่านของใคร ทางด่วนของใคร โฮปเวลล์ (Hopewell) ของใคร ผมไม่รู้เหมือนกัน แล้วมาถึงผมแล้วท่านก็มาตีผมอยู่อย่างเดียว แล้วท่านทำไมไม่แก้สมัยท่านเป็นรัฐบาล ผมถามท่านหน่อยก็แล้วกัน อันนี้ผมพูดกับประชาชนแล้วกัน พอพูดในนี้ก็เท่านั้น เพราะว่า ท่านก็ไม่ฟังผมอยู่แล้ว
ในเรื่องที่ ๒ ผมจำเป็นต้องพูดเพราะว่าผมเกรงว่ามันจะเป็นการปลุกระดม คนที่ไม่เข้าใจ มองเหมือนกับผมเป็นตัวร้ายที่จะกำจัด จำกัดใครก็แล้วแต่ เป็นการเหมือนกับ ท่านเร่งระดมให้เกิดเหตุการณ์เกิดขึ้นให้ได้ วิธีการพูดของท่าน ผมเข้าใจอย่างนี้ถ้าไม่ใช่ก็แล้วไป เพราะท่านเล่นพูดเหมือนกับสะพานมัฆวานรังสรรค์บ้าง อะไรบ้าง ผมไม่เคยคิด เรื่องอะไรพวกนี้เลย เรื่องอะไรเป็นเรื่องอดีตก็คืออดีต วันนี้คือวันนี้ โลกมันเจริญไปแค่ไหนแล้ว เราก็ต้องแก้ปัญหาให้ได้ ครั้งที่แล้วมันก็ผ่านมาแล้วมันก็ผ่านไป วันนี้เราก็ต้องไม่ให้เกิดขึ้นอีก แล้วผมไม่ต้องการให้เกิดขึ้นอีกอยู่แล้ว ท่านก็มองวิเคราะห์ไปเรื่อยเรื่องเคลื่อนย้ายรถเกราะ รถถัง มันจะไปรบกับใคร ไปยิงกับใครครับ เมื่อปี ๒๕๕๗ ไม่ได้ยิงปืนสักนัดเลย ไม่ได้เอา รถถังมายึดกับใครด้วย เพราะฉะนั้นท่านอย่าปลุกในลักษณะนี้ สิ่งที่ผมห่วงคือห่วงเด็ก ห่วงนักศึกษา ห่วงอะไรต่าง ๆ ผมไม่ได้กลัวใครทั้งสิ้น อยู่มาป่านนี้ไม่กลัวหรอก เพราะฉะนั้น ผมไม่ได้กลัวใคร แต่ผมกลัวคนที่อยู่ข้างหลังที่จะทำให้เหตุการณ์บางอย่างลุกลามบานปลายขึ้น จะเห็นว่ามีการเร่งระดม ปลุกโน่น ปลุกนี่ แล้วในเรื่องที่ผ่านมาผมถามท่านสิว่ารัฐบาล ไม่ได้เข้าไปยุ่งเกี่ยวในเรื่องของการที่จะต้องห้ามนักศึกษา ห้ามอะไรต่าง ๆ ก็ว่าไปตาม กฎหมาย ตำรวจเขาก็ทำหน้าที่ของเขาไป เขาเป็นเจ้าหน้าที่เขาก็ทำของเขา ผมเสียอีก ที่ย้ำว่าขอให้ทำอย่างนุ่มนวลที่สุด อะลุ้มอล่วยให้มากที่สุด ดูแลความปลอดภัยของเขา ให้มากที่สุด เพราะผมเกรงมือที่ ๓ ที่ว่ามันเคยเกิดเมื่อปี ๒๕๕๓ มาทีหนึ่งแล้ว มือที่ ๓ ที่ว่า เมื่อสักครู่ ไม่ใช่ผมแน่นอนครับ เพราะนั่นคือลูกหลานของผม ลูกหลานของท่าน ลูกหลาน ของทุกคน ลูกหลานของ ส.ส. ในห้องนี้ก็เยอะแยะ ผมคิดว่าประชาชนส่วนใหญ่เข้าใจนะครับ เข้าใจตอนนี้ ท่านกรุณาฟังทั้งสองข้างบ้าง ผมฟังท่าน ผมฟังนักศึกษา และผมฟังคนอีกพวกหนึ่ง ที่เขาไม่ได้เกี่ยวข้อง เพราะฉะนั้นอันนี้อย่าบอกว่าผมไม่ฟังใคร ผมฟังวันนี้เกิดเหตุการณ์ อย่างนี้เกิดขึ้นคืออะลุ้มอล่วยกันมาตลอด แล้วผมก็ยังให้ดูแลกันต่อไป วันนี้ท่านต้องสังเกตว่า เขาให้ประกันก็ยังจะไม่รับจึงขอติดคุก ผมถามว่ามันเกิดอะไรขึ้น มีใครไปยุแหย่อะไรเขาหรือเปล่า ผมไม่รู้เหมือนกัน ก็คงเรียนให้ทราบเพียงเท่านี้ ผมไม่อยากเปิดประเด็นปัญหาต่อไป ผมรักลูกหลานอยู่แล้ว ผมเป็นคนมีลูก ผมอบรมลูกในทางที่ดี ซื่อสัตย์สุจริต ไม่ไปก้าวล่วง ไม่ไปยุ่งเกี่ยวกับงานของพ่อ ไม่รับผลประโยชน์ ไม่เปิดเผยตัวอะไรต่าง ๆ นั่นคือลูกผม นั่นคือครอบครัวของผม และผม ถามท่านสิว่าครอบครัวของใครบ้างที่ไปร่วมชุมนุม ผมก็ต้องดูแลลูกท่านอยู่ดี เพราะฉะนั้น ไม่ว่าจะลูกใครทั้งนั้นผมก็ดูแลให้เขาปลอดภัย ยืนยัน ผมก็ยืนยันว่ารัฐบาลไม่ทำอะไรแน่นอน ยืนยันตรงนี้ เพราะฉะนั้นใครจะทำจะต้องหาตัวให้เจอ ผมกราบเรียนเพียงเท่านี้นะครับ ก็ฝากให้ลูกหลานทุกคนสบายใจนะครับ ก็ขอให้อยู่ในกรอบการดำเนินการที่เรียกว่าสันติวิธี ผมฟังครับ ท่านจะว่าอะไรผมก็ฟังหมด ผมไม่จำเป็นต้องมานั่งต่อหน้า บางทีต่อหน้าบางที ก็มีปัญหาพอสมควรเหมือนกัน ท่านเห็นตัวอย่างอยู่แล้ว เพราะมีคนอยู่เบื้องหลัง อยู่พอสมควร อย่าให้ผมพูดเยอะกว่านี้แล้วกัน โอเค (OK) นะ ขอบพระคุณท่านประธานครับ