กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติทุกท่าน กระผม นายธีระ วงศ์สมุทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้รับมอบหมายจาก ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ให้เป็นผู้มาชี้แจงตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติจากจังหวัดลําพูนคือ ท่านสถาพร มณีรัตน์ ขออนุญาตเอ่ยนามท่านนะครับ ก่อนอื่นผมต้องขอขอบคุณท่าน จริง ๆ นะครับ เพราะท่านมีความห่วงใยต่อพี่น้องประชาชนและเกษตรกรนะครับ ซึ่งท่านก็ได้นําปัญหาของพี่น้องเกษตรกรและความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน มาเล่าสู่กันฟังในสภาเพื่อติดตามปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้นะครับ
ต่อคําถามของท่านนะครับ ที่จริงต้องกราบเรียนท่านตรงไปตรงมานะครับว่า คําถามของท่านไม่ได้อยู่ในกระทู้ถามนะครับ แต่ผมก็ต้องตอบตามคําถามที่ท่านอยู่ใน กระทู้ถามก่อนว่าในการที่จะแก้ไขปัญหาในเรื่องน้ําท่วมของอําเภอลี้ และอําเภอบ้านโฮ่ง อําเภอเวียงหนองล่อง และอําเภอป่าซาง จังหวัดลําพูนหรือไม่อย่างไรนั้น ผมขออนุญาต กราบเรียนว่าในจังหวัดลําพูนนั้นซึ่งเราทราบกันดีว่าพื้นที่จังหวัดลําพูนอยู่ประมาณ ๒.๘ ล้านไร่ ซึ่งก็มีพื้นที่การเกษตรอยู่ประมาณ ๖๐๐,๐๐๐ ไร่เศษ ๆ นะครับ เราก็ได้พัฒนา เป็นพื้นที่ระบบชลประทานแล้วประมาณ ๑๓๐,๐๐๐ ไร่เศษ ๆ แล้วก็เป็นพื้นที่ สาธารณประโยชน์อีกประมาณ ๑๘๐,๐๐๐ ไร่ การเก็บกักน้ําก็ยังค่อนข้างที่จะน้อยมากนะครับ คือทั้งหมดในจังหวัดลําพูนก็อยู่ที่ประมาณ ๘๖ ล้านลูกบาศก์เมตร เท่านั้นเองนะครับ ที่เก็บกักได้นะครับ ฉะนั้นแม่น้ําที่สําคัญของจังหวัดลําพูนที่มีผลกระทบต่อจังหวัดลําพูน ก็มีใหญ่ ๆ อยู่ ๓ สาย ตามที่ได้กล่าวไปสักครู่ก็ทั้ง ๓ สายนี้ก็เป็นสาขาของลุ่มน้ําปิงนะครับ สิ่งที่มาผลกระทบต่อ ๔ อําเภอ ต่อ ๓ อําเภอ ตามที่ผมได้กราบเรียนไปเมื่อสักครู่นะครับ ที่ตรง ๆ ก็คือแม่น้ําลี้กับแม่น้ําทา ซึ่งแม่น้ําลี้นั้นอยู่ในจังหวัดลําพูนโดยตรงเลยนะครับ ส่วนแม่น้ําทาก็ส่วนหนึ่งต้นก็อยู่ที่เชียงใหม่นะครับ ทีนี้ถ้าเรามาดูแล้วนะครับว่าในพื้นที่ของ อําเภอลี้ อําเภอบ้านโฮ่ง และอําเภอเวียงหนองล่อง ซึ่งอยู่ในลําน้ําลี้นั้น ปริมาณฝนที่ตก ในลําน้ําลี้อยู่ที่ประมาณ ๕๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี ฝนนี้จะทําให้เกิดอุทกภัยเป็นประจํา ก็อยู่ที่ประมาณ ๑๗๕ ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงฤดูฝน ต้นน้ําลี้เองที่เรา ได้พัฒนาแหล่งเก็บกักเอาไว้แล้วมีเพียง ๘.๔ ล้านลูกบาศก์เมตรเท่านั้นเอง ซึ่งถ้าเทียบกับ ปริมาณน้ําที่ว่ามันตกฤดูฝนเมื่อสักครู่กับเทียบปริมาณเก็บกักของเราค่อนข้างที่จะน้อยมาก ในเรื่องของการเก็บกักนะครับ
สําหรับในอําเภอป่าซางนั้น สาเหตุที่เกิดน้ําท่วมก็เกิดจากลําน้ําทา ลําน้ําทา ก็เช่นเดียวกันนะครับ ปริมาณน้ําในลําน้ําทานี่มีทั้งหมดอยู่ที่ประมาณ ๒๗๐ ล้านลูกบาศก์เมตร ส่วนปริมาณน้ําทาที่จะมาทําให้ก่อให้เกิดน้ําท่วมได้ก็อยู่ที่ประมาณ ๑๖๘ ล้านลูกบาศก์เมตร แต่เรามีแหล่งเก็บกักในลุ่มน้ําทาที่สร้างเอาไว้แล้วทั้งโครงการขนาดใหญ่ ขนาดกลาง อยู่ที่ ประมาณ ๕.๖ ล้านลูกบาศก์เมตรเท่านั้นเอง ซึ่งเห็นแล้วว่าปริมาณน้ําที่มันไหลลงมากับ ปริมาณเก็บกักของเรา ถ้าเทียบกันแล้วมันน้อยมาก ดังนี้เองนะครับด้วยสภาพของ ภูมิประเทศทั้ง ๒ ลุ่มน้ํา จึงทําให้เกิดปัญหาน้ําท่วม เนื่องจากว่าเพราะภูมิประเทศชัน แล้วก็น้ํามาเร็ว วันนี้เราก็ยอมรับนะครับว่ามันมีสิ่งก่อสร้างที่กีดขวางทางไหลของน้ํา เป็นจํานวนมากนะครับ เพราะฉะนั้นก็ทําให้ฝนตกหนักลงมาทําให้น้ํามันไหลล้นตลิ่งเข้าไป ฉะนั้นแนวทางแก้ไขที่จะดําเนินการในการป้องกัน ๔ อําเภอ ตามที่ท่านได้กราบเรียน ไปเมื่อสักครู่นะครับ
เรื่องแรกก็คือทําอย่างไรที่เราจะกักเก็บน้ําไว้ในต้นน้ําให้เพิ่มขึ้น เพื่อที่จะ ควบคุมการระบายได้ และก่อสร้างแก้มลิงตามที่ท่านว่า เพื่อจะเป็นแหล่งเก็บกักน้ําแล้วก็เพิ่ม ศักยภาพในการระบายน้ําคือการสร้างประตูระบายน้ํา เพื่อที่จะหน่วงน้ําเอาไว้ที่จะช่วงมา ถึงแม้ว่าได้ไม่นานนักก็จําเป็นก็ยังเป็นประโยชน์ในการหน่วงน้ําแล้วก็เก็บน้ําเอาไว้ใช้ ในหน้าแล้งด้วยนะครับ
อีกประการหนึ่งก็คือ การป้องกันน้ําไหลเข้าสู่พื้นที่เสี่ยงและพื้นที่ชุมชน ซึ่งจะเห็นว่าที่ผ่านมากรมชลประทานซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบเรื่องนี้ก็ได้ดําเนินการไปได้ ระดับหนึ่งแล้ว เราก็วางแผนที่จะทําต่อไปในเรื่องเหล่านี้อย่างไร ซึ่งผมได้เคยเรียนให้สภา ทรงเกียรติแห่งนี้ได้รับทราบว่าวันนี้นะครับกรมชลประทานได้วางแผนไว้ทั้งหมดแล้ว ๒๕ ลุ่มน้ํา แต่ละลุ่มน้ํามีศักยภาพของเขานี้เป็นอย่างไร พื้นที่การเกษตรที่จะเกิดขึ้นทั้งหมด อยู่ที่ประมาณ ๖๐ ล้านไร่เศษ ๆ เท่านั้นเองนะครับ แล้วมีปริมาณน้ําที่เก็บกักได้ตาม ศักยภาพ ตรงนี้เองในลุ่มน้ําลี้ก็เช่นกันก็ได้มีการวางแผนเอาไว้เสร็จแล้วว่าเราจะสร้าง แหล่งกักเก็บทั้งขนาดกลาง ขนาดใหญ่ มองศักยภาพทั้งลุ่มน้ําลี้เลยนะครับ มันจะทําได้ ประมาณ ๒๑ แห่งเท่านั้นเองนะครับ ก็จะทําเป็นระยะกลาง ระยะสั้น ระยะยาว ในลุ่มน้ําแม่ทาก็เช่นเดียวกันนะครับ ก็คงจะมาดู ตามศักยภาพของพื้นที่ นอกจากนั้นที่ผมได้รับรายงานว่า ขณะนี้ในเรื่องของการป้องกัน น้ําท่วมชุมชนป่าซางและบ้านแป้นนั้น กรมโยธาธิการและผังเมืองก็ได้ไปดําเนินการที่จะ ป้องกันพื้นที่น้ําท่วมในเขตเทศบาลตําบลป่าซางอยู่ในขณะนี้ด้วย เพื่อที่จะเป็นการป้องกัน น้ําท่วมชุมชนนะครับ
ส่วนประเด็นที่ท่านได้เรียนไปเมื่อสักครู่ว่า มันมีแหล่งน้ําที่เกิดจากเหมืองเก่า ที่เหมาะที่จะทําแก้มลิงนั้น ผมขออนุญาตกราบเรียนว่าตามบันทึกข้อมูลที่ผมได้รับรายงาน เหมืองเก่าคือทําเหมืองลิกไนต์เก่าตรงนี้นะครับ มันมีบ่ออยู่ ๒ บ่อ ซึ่งสามารถที่จะเก็บกักน้ํา ได้บ่อหนึ่งก็ประมาณ ๑๔ ล้านลูกบาศก์เมตร อีกบ่อหนึ่งประมาณ ๗.๕ ล้านลูกบาศก์เมตร ๒ บ่อ ซึ่งสามารถที่จะตัดยอดน้ําจากน้ําลี้เข้าไปเก็บกักไว้ได้ ผมคิดว่าเป็นปริมาณที่มาก แต่ในการศึกษาเบื้องต้น กรมชลประทานได้ร่วมกับมหาวิทยาลัย พบว่าน้ําที่เข้าไปอยู่ในบ่อ ขุมแร่เก่าอันนี้มันมีสารปนเปื้อนกํามะถันอยู่ ตรงนี้ผมคิดว่าต้องดูกันให้รอบคอบ ถ้าสมมุติว่า เราทําเป็นแก้มลิงเอาน้ําไปเก็บกักแล้วไม่มีปัญหาตัดยอดน้ํานั้นในปีนั้นปีเดียว แต่ปีต่อไป ล่ะครับ ถ้าเก็บกักไว้แล้วมันก็ไม่สามารถที่จะไปทําได้ เพราะน้ําอันนี้เรายังไม่สามารถนํา เอามาใช้ประโยชน์ได้ ตรงนี้ผมคิดว่าต้องไปดูให้ละเอียดให้รอบคอบอีกสักนิดหนึ่ง ในการศึกษาตรงนี้ หลักการผมเห็นด้วยที่จะเอาตรงนี้เป็นแก้มลิง แต่เอาเข้าไปแล้ว ต้องก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งจะต้องไปดูกันอีกครั้งหนึ่ง ศึกษาให้ไปลึกขณะนี้ซึ่งเรื่องนี้ ผมรับว่าจะให้กรมชลประทานไปดูแลศึกษาต่อถึงการใช้ประโยชน์จากตรงนี้ แต่อย่างไรก็ตาม ที่ผมได้รับรายงาน ขุมใหญ่ที่มีอยู่ประมาณ ๑๔ ล้านลูกบาศก์เมตรนั้น ตรงนี้ก็ได้มี การปรับปรุงทําเหมืองหรือมีการถมที่ไปแล้วส่วนหนึ่งนะครับ ส่วนอีกที่หนึ่งที่จุได้ประมาณ ๗.๕ ล้านลูกบาศก์เมตรนั้น พื้นที่ตรงนี้ส่วนหนึ่งเป็นพื้นที่ป่า อีกส่วนหนึ่งเป็นที่เอกชน เมื่อเราไปดูทั้งระบบเรียบร้อยแล้วว่าน้ําที่เอาไปเก็บเอามาใช้ประโยชน์ได้อย่างไร อย่างนี้ เราจะไปศึกษาในเชิงลึกต่อไปเพื่อที่จะได้พัฒนาต่อไป ซึ่งผมคิดว่าเพื่อความรอบคอบก่อน ที่จะตัดสินใจตรงนี้ จําเป็นจะต้องมีการศึกษาอย่างรอบคอบเช่นเดียวกันครับ กราบขอบพระคุณท่านประธานครับ