สหัส บัณฑิตกุล รองนายกรัฐมนตรี บอกว่าลุ่มน้ำที่สำคัญที่สุดในประเทศไทยคือลุ่มน้ำป่ง ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 35,000 ตารางกิโลเมตร และครอบคลุมพื้นที่ 14% ของลุ่มน้ำทั้งหมด เขายังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการป้องกันน้ำท่วมและน้ำแล้ง และเตรียมการในการพัฒนาลุ่มน้ำในปี 2551 ด้วยงบประมาณประมาณ 251 ล้านบาท และในปีนี้เตรียมการไว้ที่ประมาณ 684 ล้านบาท
กราบเรียนท่านประธานสภา และท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ กระผม นายสหัส บัณฑิตกุล รองนายกรัฐมนตรี กํากับดูแล งานส่วนหนึ่งคือทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้รับมอบหมายจาก ท่านนายกรัฐมนตรีให้มาตอบกระทู้ของท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้ทรงเกียรติ ท่าน ส.ส. สถาพร มณีรัตน์ จากจังหวัดลําพูน ขออนุญาตท่านประธานเรียนตอบผ่าน ท่านประธานไปยังสมาชิกผู้ทรงเกียรติ แต่ก่อนอื่นก็ต้องขออนุญาตเรียนว่ากระผมเองใหม่ ในสภาแห่งนี้ ถ้ามีอะไรที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อน พลาดพลั้งอะไรบ้างก็ต้องขอประทาน อภัยด้วย แล้วก็ได้โปรดให้คําแนะนําเพื่อที่จะได้ปรับให้สอดคล้องเหมาะสมต่อไปนะครับ
ในส่วนของคําถามแรกของท่าน ส.ส. สถาพร ผมขออนุญาตเรียน ท่านประธานผ่านไปดังนี้ครับ คือในเรื่องของลุ่มน้ํานี่ผมต้องขอบคุณท่าน ส.ส. สถาพร ที่ได้ถามคําถามนี้มาเพราะว่าเปึนเรื่องที่สําคัญมากในการปัองกันแก้ไขปัญหาน้ําท่วม น้ําแล้งต่าง ๆ นี้ต้องได้รับการดูแลในพื้นที่ที่ทั่วถึง แม้แต่ในกรุงเทพมหานครเองก็ตาม ผลกระทบจากที่ท่านได้ตั้งคําถามนี้ซึ่งเปึนต้นน้ําของแม่น้ําเจ้าพระยาที่จะมายังเจ้าพระยา แล้วลงสู่กรุงเทพมหานครก็ตาม ในการดําเนินการถ้าได้มีการดําเนินการในส่วนของท่าน ตรงนี้มันก็จะช่วยในพื้นที่ลุ่มน้ําอื่น ๆ ด้วยในปลายน้ําลงมา จะสังเกตว่าแม้แต่ กรุงเทพมหานครเอง น้ําท่วมในอดีตที่ผ่านมาทั้งหมด ตั้งแต่ป้มะเส็ง ๒๔๖๐ น้ําท่วม ป้ ๒๔๘๕ น้ําท่วม ๒๕๐๐ กว่าอะไรก็ตาม น้ําหลักที่ทําให้กรุงเทพฯ ท่วมเปึนอาทิตย์ เปึนสัปดาห์เปึนเดือนก็คือน้ําเหนือ จริง ๆ แล้วกรุงเทพฯ นี่มี ๓ น้ํา คือน้ําเหนือ น้ําหนุน คือน้ําทะเลหนุน แล้วก็น้ําฝน แต่น้ําหนุน น้ําฝนนี้จะทําให้ท่วมก็แค่พอรําคาญวันสองวันอะไร แต่ถ้าจะท่วมนานท่วมหนักเสียหายเยอะก็คือน้ําเหนือ ซึ่งจะผ่านทางลําพูนทาง นครสวรรค์ต่าง ๆ ลงมา เพราะฉะนั้นก็ต้องกราบขอบพระคุณว่าคําถามนี้ช่วยในพื้นที่ ไม่ใช่ในเฉพาะในจังหวัดของท่านเท่านั้น ในส่วนของที่ว่ารัฐมีนโยบายในการพัฒนาลุ่มน้ําลี้ ลุ่มน้ํากวง ลุ่มน้ําทา อย่างไรนี่ผมขออนุญาตมองให้เห็นภาพรวมก่อนว่า ลุ่มน้ําจริง ๆ แล้ว ทั่วประเทศจะมี เขาเรียกว่าลุ่มน้ําหลักและลุ่มน้ําสาขา ลุ่มน้ําหลักมีอยู่ ๒๕ ลุ่มน้ํา ลุ่มน้ํา สาขา มีอยู่ ๒๕๔ ลุ่มน้ํา ลุ่มน้ําลี้ ลุ่มน้ํากวง ลุ่มน้ําทานี่เขาจัดอยู่ในลุ่มน้ําสาขา ซึ่งเปึน สาขาของลุ่มน้ําหลักก็คือ ลุ่มน้ําป่ง พอมองเห็นภาพรวมนะครับ ลุ่มน้ําป่งก็ครอบคลุม พื้นที่ประมาณ ๓๕,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร แต่ในส่วนลุ่มน้ําย่อย ๓ ลุ่มน้ํานี้ ก็จะอยู่ใน ประมาณ ๔,๘๐๐ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ ๑๔ เปอร์เซ็นต์ของลุ่มน้ําที่เขาอยู่คือ ลุ่มน้ําป่ง เพราะฉะนั้นก็มีผลอยู่มากทีเดียว ในการพัฒนานี่คือเราทางรัฐบาลก็มองว่าเรา จะพัฒนาอะไรบ้างและอย่างไร ในส่วนของการพัฒนาอะไรบ้างนี่ก็คือ พัฒนาในการที่เรา จะปัองกันน้ําท่วมในพื้นที่ ซึ่งท่าน ส.ส. สถาพร ท่านก็ได้พูดถึงแล้วว่าเวลาหน้าน้ํามา น้ําจะล้นฝัืง นอกจากน้ําท่วมแล้วก็จะเปึนเรื่องของน้ําแล้งด้วย เพราะหน้าแล้งน้ําไปหมด ก็ไม่มีน้ํา เรื่องน้ําเสีย เรื่องมลพิษ แล้วก็ครอบคลุมไปถึงเรื่องป์าไม้ด้วย ในการพัฒนานี่เรา จะพัฒนาอย่างไร แน่นอนครับ น้ําจะต้องไหลสะดวก เพราะฉะนั้นเราต้องมีการขุดลอก เพื่อที่ว่าหน้าน้ําก็ไม่ล้นตลิ่งจนเกินไป มีน้ําไหลผ่านได้สะดวกในลําน้ํานั้น แล้วก็มีการทํา แก้มลิง ทําฝายทดน้ําต่าง ๆ ซึ่งก็อยู่ในนโยบายในการพัฒนาของรัฐบาลแล้วก็ ในป้ ๒๕๕๑ ที่ผ่านมานั้น งบประมาณในส่วนเหล่านี้เท่าที่ได้รับทราบจากผู้เกี่ยวข้องก็คือ ประมาณ ๒๕๑ ล้านบาท แต่ในป้นี้ได้มีการคุยกันในเบื้องต้นก็เตรียมการไว้ที่ประมาณ ๖๘๔ ล้านบาทครับในงบประมาณส่วนนี้ แต่ว่าก็คงจะแยกกระจายไปตามส่วนงาน ต่าง ๆ ด้วย ซึ่งอีกสักครู่ผมจะพูดถึงต่อไป
ในส่วนของกระทู้ข้อที่ ๒ นั้น ได้ถามถึงเรื่องแก้มลิง แก้มลิงที่จะใช้เหมือง บ้านปูมาดัดแปลงทําเปึนแก้มลิงนั้น ต้องขอเรียนว่าแก้มลิงนี่เปึนเรื่องสําคัญมาก ๆ ของการรักษาน้ําและปัองกันน้ําท่วม ซึ่งเปึนพระราชดําริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบันที่ได้ทรงโปรดให้แนวคิดพวกเราไว้ในเรื่องของการทําแก้มลิง ไม่ว่า ในกรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และจังหวัดต่าง ๆ ตัวแก้มลิงนี้ก็จะเปึนตัวช่วยเก็บน้ํา ในช่วงหน้าฝน เวลาฝนมา น้ําบ่ามา เราก็จะพร่อง พร่องแก้มลิงนี้เพื่อที่จะเก็บกักน้ํา แล้วในหน้าแล้งเราก็ได้ใช้ คือได้ประโยชน์ทั้ง ๒ อย่าง แนวทางในเรื่องแก้มลิงโดยใช้ เหมืองบ้านปู เหมืองบ้านปูนี่พูดถึงเหมืองร้าง เปึนเหมืองถ่านหินที่เลิกใช้แล้ว จริง ๆ แล้ว มีอยู่ ๒ เหมือง เหมืองใหญ่กับเหมืองย่อย เหมืองใหญ่รวมกันแล้วเก็บน้ําได้ประมาณ ๒๐–๓๐ ล้านลูกบาศก์เมตร แต่ว่าประเด็นคือมันเปึนเหมืองเก่า เพราะฉะนั้นเปึนเหมือง ถ่านหิน ในถ่านหินนี่จะมีสารเจือปน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกํามะถัน เหมือนกับในน้ํามันเวลา น้ํามันเข้าโรงกลั่น ปัญหาก็คือกํามะถันเช่นกัน และอาจจะมีโลหะบางตัวอยู่ ซึ่งจากการที่ ได้มีการศึกษาในป้ ๒๕๔๘ จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้รับรายงานว่าน้ําส่วนใหญ่แล้ว ใช้การได้ มีบางตัวอย่างเท่านั้นที่ยังมีปริมาณกํามะถันมากอยู่ แต่เราก็คงจะละเว้นส่วนนี้ ไม่ได้ เพราะฉะนั้นรัฐบาลก็มีแนวคิดประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่จะจัดสรร งบประมาณเพื่อการศึกษาและการทําทางด้านสิ่งแวดล้อมหรือที่เรียกว่าอีไอเอ (EIA) รวมถึงประชาพิจารณ์ ซึ่งงบจํานวนนี้ก็จะประมาณ ๒๕ ล้านบาทครับ ที่มีการคาดว่า จะเตรียมไว้ในตรงนี้ ในป้ ๒๕๕๑ นั้นยังไม่ได้มีการจัดสรรงบประมาณในส่วนนี้ แต่ป้ ๒๕๕๒ ก็จะได้ดําเนินการ
ทีนี้ในคําถามกระทู้ข้อที่ ๓ พูดถึงการขุดลอกลําน้ําลี้ การขุดลอกบึง คู คลอง เปึนเรื่องสําคัญมากในการปัองกันแก้ไขปัญหาน้ําท่วมนอกเหนือจากการพัฒนา ในด้านสิ่งแวดล้อมและอื่น ๆ แล้ว ปกติที่ผ่านมาอย่างในกรุงเทพมหานคร ก็จะมี การขุดลอกบึง คู คลอง ขุดลอกลําน้ําและลอกท่อ ในส่วนของการลอกท่อส่วนใหญ่แล้วก็ จะใช้กรมราชทัณฑ์ นี่ผมขอยกเปึนตัวอย่าง กรมราชทัณฑ์ซึ่งนักโทษผู้ต้องขังที่มาช่วยเขา จะได้การลดโทษวันต่อวันด้วย เปึนการทําประโยชน์ให้กับส่วนรวมด้วย แล้วก็ออกมา ทํางานเดือนหนึ่งก็ได้ลดโทษเดือนหนึ่ง งานก็ได้ดีมาก ในส่วนของลําคลอง การขุดลอก ลําน้ํา จะเปึนลําน้ําลี้ ลําน้ํากวง ลําน้ําทา อะไรก็ตามนะครับ หรือแม้แต่ในที่อื่น ๆ ส่วนหนึ่งก็คือการจัดสรรงบประมาณให้ทางพื้นที่และทางหน่วยงานเกี่ยวข้องได้ไป ดําเนินการ อีกส่วนหนึ่งซึ่งเราเคยทําแล้วและได้ประโยชน์ ได้ผลเปึนอย่างมากเลยก็คือ การขอความร่วมมือจากทหาร ทหารช่าง ทหารพัฒนา แม้แต่ในกรุงเทพฯ ก็ตาม ในอดีต เราก็เคยได้ทางทหารมาช่วย ซึ่งสิ่งที่ได้ก็คือว่าการตรงเวลา วางแผนแล้วได้ผลงานตรง เวลาตามคุณภาพที่ต้องการ แล้วก็ปัญหาที่จะกระทบกระทั่งกับพี่น้องประชาชนในพื้นที่ก็ น้อย เพราะว่าบางทีเรือขุดจะต้องผ่าน เขามีสะพานเล็ก ๆ อยู่ ทางทหารก็จะไปช่วย จัดการคือรื้อสะพานแล้วก็เรือขุดผ่านแล้วก็ทําสะพานชั่วคราวให้ เปึนต้น หรือเสาบ้านที่ เขากลัวว่าจะล้มลงมาก็มีการไปค้ําเสาบ้านให้ใกล้เคียงเพื่อที่ว่าจะปัองกันให้ เพราะทํางานร่วมกับคนในพื้นที่ได้เปึนอย่างดี เพราะฉะนั้นการขุดลอก คู คลอง นี้เปึนนโยบายที่ทางรัฐบาลให้การสนับสนุนเปึนอย่างยิ่ง แต่อย่างไรก็ตามงบประมาณ ตอนนี้มันเปึนงบประมาณที่รวม เพราะว่ามันมีทั้งที่จะไปที่กรมชลประทาน ไปทั้ง ๓ กระทรวงที่เกี่ยวข้อง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงมหาดไทย ทั้ง ๓ กระทรวงนี้แล้วหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรมชลประทาน แล้วก็หน่วยงานอื่น ๆ เพราะฉะนั้นเงินจํานวนนี้ผมก็ขออนุญาตเรียนเปึนโดยรวมแล้วกัน คือของลุ่มน้ําลี้เราจะมี ๖๖ โครงการ ก็เปึนเงิน ๓๑๓ ล้านบาท ของลุ่มน้ํากวง ๔๐ โครงการ ๑๕๗ ล้านบาท แล้วของลุ่มน้ําทา ๒๒ โครงการ ๒๑๔ ล้านบาท รวมทั้งสิ้น ๖๘๔ ล้านบาท ที่อยู่ในแผนงบประมาณที่จะดําเนินการครับ ก็ขอขอบพระคุณอีกครั้งที่ได้ ตั้งกระทู้นี้มา เพราะว่าเปึนประโยชน์ครับ ขอเรียนซ้ําอีกครั้งว่าเปึนประโยชน์ทั้งในพื้นที่ ของท่านและในพื้นที่อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะพื้นที่ปลายน้ําลงมา ขอขอบพระคุณครับ