คำพอง เทพาคำ เสนอแนะให้รัฐบาลปฏิบัติตามข้อตกลงที่ทำไว้ระหว่างรัฐบาลไทยและพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในปี 2525 โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อสถาปนประชาธิปไตยและความเป็นธรรมในสังคม
กราบเรียนท่านประธาน สภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม คำพอง เทพาคำ ผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน แบบบัญชีรายชื่อ สัดส่วนภาคอีสาน ท่านประธานที่เคารพ ผมเข้าใจว่าคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ ๖๖/๒๕๒๓ ถ้าดูแล้วมันก็คือกฎหมาย แต่ในรายงานฉบับนี้ หลายเรื่องผมก็เห็นด้วย ผมคิดว่ามีความสมบูรณ์ มีความครบถ้วน แต่ว่าก็ยังจะต้องมีการเพิ่มเติมว่า ในการปฏิบัติ ก่อนที่จะเกิด ๖๖/๒๕๒๓ มันมีประวัติศาสตร์ที่ลึกซึ้งมากกว่านั้น ก็คือมันมีการเจรจา ต้องเข้าใจว่าในห้วงก่อน ๖๖/๒๕๒๓ มีการเปลี่ยนแปลงในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์แห่งนี้ ฝ่ายซ้ายพรรคคอมมิวนิสต์ในเวียดนาม ในลาว ในกัมพูชา มีชัยชนะเหนือฝ่ายขวา ซึ่งก็จะ เป็นที่วิตกกังวลของทางการไทยว่า ไทยจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงขนาดนั้นหรือไม่ ท่านประธานครับ ในห้วงปี ๒๕๑๘ เราอย่าลืมว่าเรามีประชาธิปไตยคั่นกลางไว้อยู่ ก่อนที่จะ เกิดเหตุการณ์ ๖ ตุลาคม แล้วนำไปสู่การเข้าไปสู่แนวป่าของกลุ่มนักศึกษา ซึ่งก่อนหน้านั้น การที่รัฐไทยใช้นโยบายการทหารนำเลยนะครับ จอมพล ถนอม ประกาศว่าจะปราบคอมมิวนิสต์ ให้เสร็จภายใน ๓ เดือน ผมเป็นเด็ก ผมเห็นการลำเลียงอาวุธขึ้นไปสู่แนว ได้ยินเสียงปืนใหญ่ ซึ่งฐานปืนใหญ่ห่างหมู่บ้านผมไปไม่กี่มากน้อย จรวด เครื่องบินทิ้งระเบิดมาตกแถวบ้านผม ต้นมะพร้าว ลูกมะพร้าวนี่ดำเป็นถ่านเลย เราจะเห็นว่าการต่อสู้ เข้าใจว่าทางรัฐไทยเอง ก็มีความเข้าใจจนนำไปสู่การเจรจา จุดนี้ละครับ รายงานที่จะต้องบันทึกไว้ว่ามีการเจรจา อยู่ดี ๆ ทางการไทยจะมีความเมตตา เกิดอาการเมตตาขึ้นมา ยอมรับอะไรขึ้นมาแล้วมอบ ๖๖/๒๕๒๓ เอาการเมืองมานำการทหาร เอาการเลือกตั้งผู้แทนราษฎร มีสภา มีประชาธิปไตย ครึ่งใบ เพื่อแก้ไขปัญหาการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธ มันไม่ใช่ ผมคิดว่ารายงานฉบับนี้ต้องบอกว่า มันมีการเจรจาหลายรอบด้วยนะครับ การเจรจาก็ต้องมีพันธสัญญาถูกไหมครับท่านประธาน มีพันธสัญญาว่าเงื่อนไขของการที่จะยุติการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธมันมีอะไรบ้าง ฝ่ายพรรค คอมมิวนิสต์กองทัพปลดแอกประชาชนแห่งประเทศไทยจะวางอาวุธ จะพับธง ก็ต้องมี เพราะว่ามันมีกลไก มีคน มีคณะกรรมการ มีมวลชนจำนวนมหาศาลที่จะต้องเข้าไปแก้ไข ปัญหา พื้นฐานที่มันเกิดขึ้น การต่อสู้มันเกิด ไม่ใช่อยู่ดี ๆ คิดสนุกแล้วขึ้นมารบกันเลย เพราะปัญหาของการกดขี่ข่มเหง ความไม่เป็นธรรมในสังคมไทยมีมาอย่างยาวนาน การกดขี่ขมเหง จนชาวบ้านต้องหาทฤษฎี หากองกำลัง หาอาวุธขึ้นมาต่อสู้ จนนำไปสู่อย่างที่ว่าต้องมี การเจรจา ดังนั้นพอมีการเจรจาก็ต้องมีพันธสัญญาว่าจะให้อะไร จะมีเงื่อนไขอะไร พลเอก อาทิตย์ กำลังเอก ท่านนี้เราอาจจะไม่เอ่ยถึงท่านไม่ได้ ในวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๒๕ ที่บ้านบาก พลเอก อาทิตย์ กำลังเอก กับสหายนำของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ของกองทัพปลดแอกประชาชนแห่งประเทศไทย ประกาศร่วมกันว่าไม่มีใครแพ้ ไม่มีใครชนะ ดังนั้นพันธสัญญาประเทศไทยให้มีเฉพาะกองทัพแห่งชาติ ไม่ต้องมีกองทัพปลดแอกแล้ว แอกก็สมควรจะต้องถูกปลดออกโดยข้อตกลง ที่ทำกิน สิทธิเสรีภาพ ประชาธิปไตย ต้องถูกสถาปนาขึ้นแทนการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธ ดังนั้น มันยังมีคนบางคน คนบางกลุ่ม ไปแอบประกาศว่าเป็นผู้ชนะ ทั้ง ๆ ที่วันนั้นเราตกลงกันแล้วใช่ไหมครับ ๑ ธันวาคม ๒๕๒๕ หลังจากนั้นทุกอย่างก็เริ่มนำเข้าสู่ปกติ เรามีข้อตกลงร่วมกันว่าจะต้องดำเนินการให้เป็น ประชาธิปไตย ให้ที่ทำกิน สร้างความเป็นธรรมในสังคมให้เกิดขึ้นให้ได้ แต่พออีกฟากหนึ่ง มีคนไปประกาศชัยชนะ ฟากพรรคคอมมิวนิสต์ไม่ประกาศชัยชนะนะครับ ก็ไม่มีใครแพ้ ใครชนะ ตามข้อตกลง แต่พอฝ่ายหนึ่งประกาศชัยชนะ ก็ไม่ยอมที่จะทำตามข้อตกลง พลเอก หาญ พลเอก เปรม พลเอก อาทิตย์ ท่านก็สิ้นไปแล้ว ลายเซ็นของท่านยังอยู่ อย่างที่หมู่บ้านพัฒนา ชาติไทย ที่ตำบลอุ่มเหม้า อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม มีเอกสารชัดเจน มีพื้นที่ชัดเจน มีประชาชนชัดเจน ตัวจริง ไม่ยอมออกเอกสารสิทธิให้ ไม่ยอมให้สิทธิในที่ทำกิน ให้อยู่เฉย ๆ วันนี้บ้านเมืองเปลี่ยนไป ทางรถไฟจะผ่านไปที่นั่น จะเวนคืนทำอย่างไรครับ ให้กลับไปเป็น คทช. เพื่อที่จะให้สิทธิการที่จะเรียกร้องค่าชดเชย คือมันไม่มีความพร้อม ดังนั้น ผมคิดว่ารายงานฉบับนี้ต้องนำไปสู่การที่จะปฏิบัติตามข้อตกลงที่ตกลงกันไว้ ประชาธิปไตยก็ต้องเต็มใบ ที่ดินที่ทำกิน เศรษฐกิจก็ต้องได้รับการพัฒนาถึงปากถึงท้องของ พี่น้องประชาชน ผมคิดว่าตอนนี้สหายของเราเข้าไปอยู่ในกลไกของรัฐมากมาย ไม่ว่าจะเป็น สหายใหญ่ สหายจรัส ท่านคงรู้ตัวดีว่าท่านเป็นใคร ปฏิบัติงานในพื้นที่ไหน กับมิตรสหาย ที่ล้มเสียหายตายเสียจากในแนวป่า ท่านเข้ามาอยู่ในทำเนียบรัฐบาลแล้ว ถืออำนาจรัฐแล้ว ท่านหันไปมองพี่น้องมวลชนสหายเก่า ตอนนี้รุ่นลูก รุ่นหลาน เหลน โหลน ที่จะต้องได้รับ การดูแล เพราะฉะนั้นผมคิดว่าเป็นภารกิจที่ท่านจะต้องปฏิบัติตามรายงานฉบับนี้ ขอบคุณครับ ท่านประธาน