กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ผมเจษฎา ดนตรีเสนาะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดปทุมธานี เขต ๒ พรรคก้าวไกล คนปทุมลุ่มน้ำเจ้าพระยาครับ ขอสไลด์ด้วยครับ
(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)
วันนี้ผมขอร่วมอภิปรายญัตติ เรื่อง การบริหารจัดการขยะชุมชนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและพื้นที่ท่องเที่ยว สิ่งที่ผมจะพูดต่อไปนี้ก็คือเป็นเรื่องของขยะเหมือนกันครับ แต่เป็นขยะที่อยู่ในน้ำหรืออยู่ใต้น้ำ ซึ่งขยะที่อยู่ในน้ำหรือใต้น้ำเป็นสิ่งที่ถูกละเลยมาตลอดครับท่านประธาน เพราะว่าอะไรครับ เพราะว่ามันเป็นสิ่งที่มองไม่เห็น แต่มันมีจำนวนมากเหลือเกินที่อยู่ในแม่น้ำลำคลองของ บ้านเราทุกสาย เส้นทางของแม่น้ำสำคัญ ประเทศไทยของเรามีแม่น้ำสำคัญหลายสาย ทั่วประเทศ เพราะฉะนั้นแม่น้ำเหล่านี้ก็เป็นแหล่งที่ขยะจะลงไป ด้วยอาจจะเกิดจากจิตสำนึก ของประชาชนส่วนหนึ่ง หรือว่าเกิดจากอะไรก็แล้วแต่ หรือว่าเกิดจากอุทกภัย หรือว่าเกิด จากภัยพิบัติต่าง ๆ ที่ทำให้ขยะมันลงไปอยู่ในแม่น้ำ มันก็มีขั้นตอนขององค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นว่าเขาจะมีการดักเก็บเป็นช่วง ๆ ที่ดักเก็บได้ก็ถูกเก็บขึ้นบกไปตลอดระยะทาง แต่ถ้าอันไหนที่มันจมน้ำหรือว่าอยู่ใต้น้ำหรือว่ามองไม่เห็นหรือไม่ถูกดักเก็บนี้มันก็จะไหลลง มาเรื่อย ๆ จากเหนือลงมาถึงปากอ่าว จนสุดท้ายก็ไปอยู่ในทะเล ท่านจะเห็นว่าตามสไลด์นี้ มันมีทั้งคลองใหญ่ แม่น้ำขนาดใหญ่ คลองมีขนาดใหญ่ คลองขนาดเล็ก คลองซอย ทุกคลอง มีขยะหมดครับท่าน อันนี้คือสถิติขยะปากแม่น้ำเจ้าพระยา ช่วงปี ๒๕๖๐ ถึง ๒๕๖๔ โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ท่านเห็นว่าสถิติมันลดลงใช่ไหมครับ มันก็เป็นสิ่งที่ดี แต่ประเด็นก็คือมันเป็นสถิติ ของขยะที่อยู่บนน้ำที่เราสามารถจัดเก็บได้ ในส่วนที่ผมเอามาเป็น ๕ แม่น้ำที่อยู่ทางปากอ่าว ก็จะขอเน้นที่แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นหลัก อันนี้คือขยะที่อยู่บนบก อันนี้ผมคิดว่าน่าจะมี ตัวตะแกรงที่คอยกั้นขยะอยู่หรือว่าเป็นตัวสายยางที่ใช้กั้นขยะเพื่อที่จะให้เจ้าหน้าที่คอย จัดเก็บได้ง่าย เพราะว่าถ้าไม่มีการกั้นหรือว่าไม่มีการจัดเก็บนี้ก็จะไม่มีการกรองของขยะ ลักษณะนี้ ขยะก็จะลอยกระจัดกระจายอยู่ทั่วไปในแม่น้ำเจ้าพระยา โดยท่านสังเกตว่าขยะ จะอยู่กับผักตบชวาหรือว่าวัชพืช ซึ่ง ๒ อันนี้ เมื่อรวมกันก็ทำให้เกิดการจัดเก็บยาก แล้วก็เสีย งบประมาณต่อปีหนึ่งเป็นมหาศาลเพื่อใช้ในการจัดเก็บ อันนี้ก็คือขยะในลำคลอง ซึ่งจัดเก็บ ยากมากกว่าขยะอยู่บนบกหลายเท่า ต้องใช้เจ้าหน้าที่ ต้องใช้อุปกรณ์และบุคลากร เราจัดเก็บอย่างไรมันก็ไม่มีทางหมด อันนี้น้ำที่เกิดจากสีดำน่าจะเกิดจากในกรุงเทพมหานคร ไม่มีการไหลเวียนน้ำเพียงพอ พอไม่มีการไหลเวียนขยะที่ถูกเก็บก็ต้องใช้เรือเอาเจ้าหน้าที่ลงไป แล้วก็ค่อยตัก ตัก ตัก แต่ขยะที่อยู่ใต้น้ำก็ยังไม่ถูกเก็บครับ หากท่านจะเก็บขยะใต้น้ำ ต้องใช้งบประมาณ บุคลากร เครื่องมือจำนวนมากครับท่านประธาน เพราะว่าคลองใน กรุงเทพมหานครนี้สามารถทำได้ เพราะว่าเรามีประตูระบายน้ำทั้งด้านต้นคลองและ ด้านปลายคลอง เราก็ปิดสูบน้ำออกหรือว่าระบายน้ำออก ให้คลองมาเหลือน้ำก้น ๆ คลอง แล้วก็ใช้บุคลากรบวกเครื่องมือลงไปเก็บ ด้านซ้ายมือก็คือเป็นขยะ ขยะนี้ภาพอาจจะไกล แต่ในนั้นก็จะมีทั้งถุงพลาสติก ขวดแก้ว ขวดพลาสติก กระป๋อง โลหะ ขยะพลาสติกอื่น ๆ ที่นอน เฟอร์นิเจอร์ มีหมดทุกอย่างครับท่านประธาน เพียงแต่ว่ามันจัดเก็บยาก ที่เราเห็น ในภาพนี้คือเป็นคลองขนาดเล็กที่เราจะเก็บได้ แต่ถ้าเป็นในแม่น้ำเจ้าพระยาละครับ ในคลอง ขนาดใหญ่ละครับ เราจะทำอย่างไร อันนี้ก็คือเลนที่เราลอกขึ้นมาไว้ข้างตลิ่งครับ แต่เลนที่อยู่ ข้างตลิ่งที่เราลอกขึ้นมาก็ยังมีเศษขยะ เศษวัชพืช เศษไม้ ทุกอย่างอยู่ครบ ไม่ได้ถูกกำจัด ไปไหน มันก็ถูกถมอยู่ริมคลองนั่นละครับ แล้วถ้าฝนตกหนัก ๆ หรือมีภาวะน้ำท่วมมันก็จะชะ ทุกอย่างที่เราลอกขึ้นมากลับลงไปในคลองเหมือนเดิม อันนี้เมื่อวันลอยกระทงผมก็ออก พายเรือเก็บขยะเท่าที่เก็บได้ มันก็เก็บได้เฉพาะบนที่อยู่บนน้ำเท่านั้น ใต้น้ำเราก็เก็บไม่ได้ อยู่ดี ซึ่งถ้ามันหล่นลงไปใต้แม่น้ำ ขวามือสุดของสไลด์ก็จะมีทั้งตะปู ทั้งเข็ม เข็มหมุด เข็ม อะไรต่าง ๆ ที่มันแหลมคมก็จะลงไปอยู่ในใต้แม่น้ำ อันนี้เป็นกิจกรรมที่จัดเก็บในคลองหนึ่ง ซึ่งคลองหนึ่งก็เป็นคลองย่อยของคลองรังสิต ซึ่งมีขนาดใหญ่ อันนี้ก็คือเป็นตัวกักเก็บที่เขาจะให้ ขยะลอยมาแล้วเราก็เก็บ เราก็ทำกิจกรรมกันขึ้นมา สิ่งที่ผมจะบอกก็คือขยะที่อยู่บนบก ว่าจัดการยากแล้วมีปริมาณมากแล้ว ขยะที่อยู่ใต้น้ำมีปริมาณมหาศาลไม่แพ้กัน แต่ไม่ค่อยได้ ถูกเก็บ เพราะว่าในแม่น้ำขนาดใหญ่หรือในคลองขนาดใหญ่การจัดเก็บมันแทบจะเป็นไป ไม่ได้เลยครับท่านประธาน เพราะว่าเราไม่มีอุปกรณ์หรือเครื่องมือหรือเทคโนโลยีที่ดี เพราะฉะนั้นการป้องกันไม่ให้ขยะลงไปในน้ำก็คงจะต้องเริ่มจากต้นทางในการจัดการขยะให้ น้อยที่สุดที่จะลงไปในคลองได้ อันนี้เป็นแนวทางในการจัดการ โดยผมก็ขอเสนอประมาณนี้ ก็คือ ๑. แนวทางการบริหารจัดการขยะของภาครัฐ โดยภาครัฐก็ต้องมีแนวนโยบายที่ชัดเจน ว่าจะจัดการขยะอย่างไร จะแยกอย่างไร เพื่อนสมาชิกหลายท่านก็ได้เสนอไปแล้ว ซึ่งก็เป็น ข้อเสนอที่ดีทั้งนั้น แต่เพียงแต่ว่าต้องเป็นนโยบายระดับรัฐบาลครับ ๒. การบริหารจัดการ จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งก็ต้องได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล ๓. กฎหมาย เกี่ยวกับชนิดของพลาสติกที่ใช้บรรจุภัณฑ์ ซึ่งบรรจุภัณฑ์พลาสติกในบ้านเรา ปัจจุบันมันมี หลายแบบ ทั้ง PET ทั้ง HDPE พลาสติกผสม Foil ซึ่งการมีพลาสติกหลายชนิดนี้มันทำให้ การจัดการยาก รวมทั้งการนำกลับมาใช้มันก็ยากด้วย ข้อสุดท้าย ส่งเสริมการแยกขยะแล้วก็ ระบบการจัดเก็บที่ดี ก็อย่างที่เพื่อนสมาชิกหลายท่านที่ได้อภิปรายไป เริ่มต้นจากต้นทางครับ การจัดการทุกอย่างจะง่าย ผมขอสนับสนุนให้มีการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญชุดนี้ ขอบพระคุณครับ