เรียนประธานสภาที่เคารพ ดิฉัน รภัสสรณ์ นิยะโมสถ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากจังหวัดลำปาง ตามที่ดิฉันได้เสนอญัตติ ขอให้สภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาแนวทางการบริหารจัดการน้ำ ทั้งระบบ วันนี้ดิฉันจะพูดถึงที่มาถึงปัญหาที่ดิฉันต้องเสนอญัตตินี้ ตลอดระยะเวลา หลายเดือนที่ผ่านมาดิฉันมักได้รับปัญหาข้อร้องเรียนในพื้นที่อย่างต่อเนื่องถึงเรื่องเกี่ยวกับ ปัญหาน้ำประปา ประกอบกับที่ดิฉันได้ติดตามการหารือของเพื่อนสมาชิกรัฐสภาแห่งนี้ พบว่ากว่า ๕๑ ครั้ง เป็นการหารือเกี่ยวกับปัญหาน้ำประปาอีกเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็น จากการประปานครหลวง การประปาส่วนภูมิภาค และประปาหมู่บ้าน จากน้ำที่ขุ่นแดง ไม่ได้มาตรฐาน และไม่เพียงพอต่อการใช้อุปโภคบริโภค และจากการรวบรวมข้อมูลปัญหา เกี่ยวกับน้ำประปา พบว่าปัญหาหลัก ๆ คือเรื่องของมาตรฐานประปา และปัญหาอื่น ๆ ที่ดิฉันจะกล่าวในรายละเอียดตอนท้าย ปัญหาเรื่องมาตรฐาน ดิฉันจะขอแบ่งออกเป็น ๓ มาตรฐานหลัก ๆ คือ
มาตรฐานที่ ๑ ด้านแหล่งน้ำดิบ มาตรฐานการควบคุมการผลิต และบำรุงรักษา มาตรฐานสุดท้ายเป็นมาตรฐานด้านระบบประปา สำหรับมาตรฐานด้านแหล่งน้ำดิบก็จะมี น้ำดิบประเภทผิวดินและน้ำดิบประเภทน้ำบาดาล น้ำผิวดิน ในปัจจุบันประเทศไทยเรากำลัง เผชิญกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สภาวะความรุนแรงของลมฟ้าอากาศทั้งในรูปแบบ ของภาวะภัยแล้งและน้ำท่วม ตลอดจนภาวะความรุนแรงของอุณหภูมิและคลื่นความร้อน ที่ส่งผลให้น้ำดิบมีปัญหาทั้งเชิงคุณภาพที่มีน้ำเค็มรุกล้ำ น้ำดิบด้อยคุณภาพ และความขุ่น ที่สูงขึ้น ในเชิงปริมาณ แหล่งน้ำดิบไม่เพียงพอที่จะใช้ตลอดทั้งปี ระบบประปาบางที่ที่เป็น ประปาแบบผิวดินไม่สามารถสูบน้ำจากแหล่งน้ำดิบขึ้นมาใช้ได้เพียงพอก็ต้องไปสูบน้ำบาดาล ขึ้นมาใช้ร่วมด้วย ซึ่งตรงนี้จะไม่สามารถกรองสารฟลูออไรด์หรือกรองสนิมเหล็กออกได้ ก็จะส่งผลต่อคุณภาพน้ำที่นำไปใช้จะก่อให้เกิดปัญหาต่อสุขภาพของพี่น้องประชาชนตามมาได้ เรื่องคุณภาพของน้ำบาดาล ดิฉันจะขอยกตัวอย่างจังหวัดลำปางที่มีปริมาณสนิมเหล็กอยู่ที่ ๕-๓๐ มิลลิกรัมต่อลิตร และปริมาณฟลูออไรด์สูงกว่าที่มาตรฐานของกรมอนามัยกำหนด ในเชิงปริมาณก็เช่นเดียวกันหลายพื้นที่ไม่เพียงพอถึงขั้นที่บางพื้นที่ อปท. จำเป็นที่จะต้อง ซื้อน้ำจากหน่วยงานอื่น ๆ มาบริการให้กับพี่น้องประชาชนอีกต่อหนึ่ง สุดท้ายประชาชน ก็ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้น
มาตรฐานที่ ๒ คือการควบคุมการผลิตและการบำรุงรักษา ในรายละเอียด ส่วนนี้ดิฉันจะขอเน้นไปที่ผู้ที่ควบคุมระบบประปาที่จะต้องมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ในการผลิต การดูแล การบำรุงรักษา และการบริหารจัดการ ในเรื่องของความเชี่ยวชาญ การผลิตประปา เนื่องจากจะต้องมีการปรับปรุงคุณภาพน้ำประปา ต้องผ่านการกรอง ต้องอาศัยการเติมสารเคมี ไม่ว่าจะเป็นสารส้ม สารคลอรีน เพื่อให้น้ำที่ออกมาได้คุณภาพ ตามมาตรฐาน แต่หากผู้ที่ควบคุมระบบประปาขาดความรู้ ความเชี่ยวชาญ เติมสารเคมี มากเกินไปก็จะส่งผลต่อสุขภาพของพี่น้องประชาชน
มาตรฐานที่ ๓ ในเรื่องของการบำรุงรักษา หลายพื้นที่ในปัจจุบันต้องการ การซ่อมแซม อย่างในช่วงที่ผ่านมาเกิดอุทกภัยน้ำท่วม น้ำป่าไหลหลากเข้าท่วมบ้านเรือน เสียหาย ท่อส่งน้ำของหมู่บ้านเสียหายทั้งหมู่บ้านก็จะต้องมีการวางท่อใหม่ทั้งหมด แต่งบประมาณไม่เพียงพอ ภาระหนักจึงไปตกอยู่ที่ผู้ที่ควบคุมประปาที่จะต้องมีการบริหาร จัดการต้นทุนผลิตน้ำประปาให้เหมาะสมให้สามารถมีเงินเหลือพอที่จะไว้ซ่อมบำรุง ไม่ว่า จะเป็นปั๊มน้ำ อุปกรณ์วางท่อต่าง ๆ ซึ่งเรากลับมามองที่ความเป็นจริงแล้วนั้น ต้นทุนหลัก ๆ ในการบริหารจะอยู่ที่การสูบน้ำจากแหล่งน้ำดิบ บางพื้นที่หาแหล่งน้ำดิบแทบไม่ได้ต้องสูบไกล เป็นกิโลเมตร เพื่อหาน้ำมาบริการต่อพี่น้องประชาชน อย่าว่าแต่เรื่องของการสูบน้ำเลย งบประมาณในการซื้อกรวดกรอง ทรายกรองมาเปลี่ยนก็ไม่มี เราไม่ต้องนึกถึงสารส้ม สารคลอรีนที่จะมาใช้ปรับปรุงคุณภาพน้ำเลย เราจึงมักจะเห็นน้ำประปาที่เราเห็นมันเป็น สีเหมือนโอวัลตินอยู่เสมอ ๆ และจากความเชี่ยวชาญที่เรากล่าวมาก็จะเห็นได้ว่าปัจจุบัน ผู้ที่ควบคุมระบบประปาที่มีความรู้ความสามารถ ความเชี่ยวชาญที่จะจัดการประปา ทั้งระบบมีอยู่น้อยเหลือเกิน การฝึกอบรมผู้ดูแลประปามันไม่ครอบคลุมกับจำนวนประปา หมู่บ้านที่มีอยู่ในปัจจุบัน บ้างก็ต้องอาศัยวิธีครูพักลักจำ จำจากผู้ดูแลคนเก่า ๆ เขาเรียกว่า ถ่ายทอดกันเป็นรุ่นต่อรุ่นเป็นวิชาองค์ความรู้ที่ไม่ได้มีสอนกันทั่วไป
มาตรฐานด้านสุดท้ายเป็นมาตรฐานเรื่องระบบประปา ประปาจะต้องมี มาตรฐานการผลิตที่เพียงพอต่อความต้องการในการใช้น้ำของชุมชนและต้องสามารถรองรับ ต่อปริมาณการใช้น้ำสูงสุดต่อวันได้ กล่าวคือเมื่อชุมชนมันขยายตัวมากขึ้นประชากรในพื้นที่ เพิ่มมากขึ้น แต่ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานอย่างน้ำประปากลับไม่สามารถขยายตาม ความหนาแน่นของประชากรได้ มันจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมในช่วงเวลาใช้น้ำในช่วงเช้า หรือหัวค่ำน้ำประปาจึงไหลน้อย ไหลเบา ไหลกะปริบกะปรอยเสียเหลือเกินทั้ง ๆ ที่ค่าบริการ น้ำประปาพี่น้องก็ชำระไม่ใช้ฟรี ๆ แต่ไม่ว่าจะเป็นการประปานครหลวง การประปา ส่วนภูมิภาค กลับไม่สามารถขยายเขตให้บริการให้พี่น้องประชาชนได้ และแม้กระทั่ง น้ำประปาหมู่บ้านก็ต้องรอของบประมาณแรมปีแรมชาติ อปท. บางแห่งไม่ได้มีผู้นำที่เป็นนักวิ่ง นักเต้น ชาวบ้านก็ต้องดูแลกันเองตามยถากรรม สูบน้ำ ใช้เอง และนอกเหนือจากปัญหาเรื่องมาตรฐานต่าง ๆ ที่ดิฉันได้กล่าวไป ยังมีอีก ๑ ปัญหาใหญ่ คือปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันของนักการเมือง ดิฉันจะขออนุญาตเล่าข่าวดัง จากเมื่อวาน ที่มีนายกเทศมนตรีได้เรียกรับเงินจากผู้รับเหมาที่เข้ามาประมูลก่อสร้างระบบ ประปาหมู่บ้านเป็นเงินกว่า ๖๐๐,๐๐๐ ล้านบาท หลายโครงการที่เป็นความเดือดร้อนของ พี่น้องประชาชน แต่กลับไม่ได้รับการเยียวยาแก้ไข ๑ สาเหตุเลยก็คือเงินทอนไม่มากพอ เปอร์เซ็นต์น้อยเกินไป โครงการแบบนี้ผู้มีอำนาจไม่เหลียวแลเลยถ้าไม่ได้รับเงินทอน เลือกทำ เฉพาะโครงการที่ได้รับเงินทอนสูง ๆ ส่วนความเดือดร้อนของชาวบ้านจะเป็นอย่างไรช่างมัน อันนี้ก็คงต้องฝากผ่านทางท่านประธานไปยังรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยด้วยให้ดูแล ตรวจสอบ แล้วจัดการอย่างเข้มงวดเพื่อไม่ให้เกิดกรณีแบบนี้ขึ้นอีก
สุดท้ายค่ะท่านประธาน ประปาหมู่บ้าน ประปาท้องถิ่น ประปาส่วนภูมิภาค หรือประปานครหลวงก็ล้วนแล้วแต่มีผู้กำกับที่แตกต่างกัน แต่ในความเป็นจริงหลายจังหวัด ในประเทศไทยไม่ได้มีประปานครหลวงเหมือนกรุงเทพมหานคร ไม่ได้มีประปาส่วนภูมิภาค เหมือนหัวเมืองใหญ่ ๆ หลายพื้นที่ใช้ประปาภูเขา ใช้ประปาหมู่บ้านที่ดูแลกันเอง และหาก เราพิจารณาถึงการแก้ปัญหาที่ผ่านมาจะเห็นว่ารัฐบาลแต่ละยุค แต่ละสมัย ก็ได้พยายาม ใช้หลากหลายวิธีเพื่อแก้ปัญหาเหล่านี้ แต่ปัจจุบันนี้ก็ยังมีปัญหาเหล่านี้เข้ามาเสมอ นี่จึงเป็น ที่มาที่ดิฉันเสนอญัตติครั้งนี้เพื่อให้มีการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษา แนวทางการบริหารจัดการน้ำประปาทั้งระบบ ตั้งแต่การจัดหาน้ำดิบ การผลิต การควบคุม กำกับดูแล เพื่อให้พี่น้องประชาชนคนไทยได้เข้าถึงน้ำประปาที่มีคุณภาพใช้เสียทีค่ะ ก็ต้องขอวอนต่อพี่น้องสมาชิกสภาแห่งนี้ได้โปรดให้ความเห็นชอบในการตั้งคณะกรรมาธิการ วิสามัญขึ้นเพื่อศึกษาแก้ไขปัญหาดังกล่าวด้วยค่ะ ขอบคุณท่านประธานค่ะ