ธิษะณา สนับสนุนปฏิรูปที่ดิน ชูภาษี-ธนาคารที่ดินเพื่อความยุติธรรม

เรียนท่านประธานที่เคารพ ดิฉัน ธิษะณา ชุณหะวัณ สส. แบบแบ่งเขต กรุงเทพมหานคร เขต ๒ หรือเขตปทุมวัน เขตสาทร และเขตราชเทวี วันนี้ดิฉันมาอภิปรายในการที่จะสนับสนุนร่างญัตติของเพื่อนสมาชิก ที่เกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดินและการพัฒนาสิทธิในที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินให้กับพี่น้อง ประชาชนคนไทย เพราะดิฉันเห็นว่าเป็นปัญหาหลักและเป็นกระดุมเม็ดแรกที่จะปลดล็อก ทางเศรษฐกิจ สร้างความมั่งคั่งและมั่นคงทางสถานะทางเศรษฐกิจให้กับพี่น้องคนไทยเรา ที่ดิฉันเห็นเป็นประเด็นปัญหามี ๓ ประการหลัก ๆ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

๑. โครงการอำนาจ ของกรมโยธาธิการและผังเมือง และการบริหารราชการแบบรวมศูนย์ หรือรัฐรวมศูนย์นั่นเอง

๒. จังหวัดที่ยังไม่มีโครงการในการจัดรูปที่ดินหรือปฏิรูปที่ดิน เนื่องจากไม่มี ผังเมือง หรือผังเมืองรวมหมดอายุบังคับใช้

๓. คือความขัดแย้งหรือข้อพิพาทระหว่างภาครัฐ เอกชน และประชาชน หรือเกษตรกร หรือคนจนเมือง

แนวทางแก้ไขปัญหา ดิฉันไล่เป็น ๓ ข้อหลัก ๆ ดังต่อไปนี้

๑. การปรับปรุงภาษีหรือการใช้กลไกภาษีให้เป็นประโยชน์ในการนำที่ดิน ไม่ว่าจะเป็นของเอกชนที่ปล่อยรกร้าง หรือเป็นของภาครัฐมาใช้เป็นประโยชน์ให้แก่ ประชาชนสูงสุด

๒. ธนาคารที่ดิน หรือที่เรียกว่า Land Bank

๓. โฉนดชุมชน

ประเด็นที่ ๑ โครงสร้างอำนาจของกรมโยธาธิการและผังเมือง มีผลงาน การดำเนินการที่ตั้งเป้าจากโครงสร้างอำนาจแบบบนลงล่างมากจนเกินไป คือกรมโยธาธิการ และผังเมืองมีนโยบายให้ทุกจังหวัดดำเนินโครงการจัดรูปที่ดิน พัฒนาพื้นที่เพียงจังหวัดละ ๑ แห่ง ซึ่งตัวกำหนดชี้วัดแบบนี้แสดงให้เห็นว่าไม่ได้กำหนดจากปัญหาในพื้นที่ของประชาชน จริง ๆ เพราะหากเป็นพื้นที่จริง ๆ จะต้องใช้หลากหลายจังหวัดเพื่อกำหนดพื้นที่ที่สมควร พัฒนาจริง ๆ การกำหนดเป็นรายจังหวัดอาจทำให้เกิดความไม่คุ้มค่า และเกิดเบี้ยหัวแตก และสิ้นเปลืองงบประมาณ ไม่ก่อให้เกิดประสิทธิผลหรืออย่างไร

ประเด็นที่ ๒ ก็คือควรจะให้แต่ละจังหวัดร่วมกันหารือพื้นที่ที่มีศักยภาพ ในการจัดรูปที่ดินว่ามีประโยชน์ร่วมกันในแต่ละจังหวัดได้หรือไม่ และนอกจากนั้น ประเทศไทยมีผลปรากฏว่านายทุน นักธุรกิจ และนักการเมืองหลายคนเห็นช่องโหว่ในระบบ บริหารจัดการที่ดินของรัฐบาลในการครอบครองที่ดินของคนในชนบทที่เป็นเจ้าของทรัพย์สิน อย่างแท้จริง ความพยายามของรัฐบาลที่จะตอบแทนเจ้าของที่ดินโดยชอบธรรมไม่ประสบ ผลสำเร็จ และล้มเหลวในการเข้าถึงที่ดินอย่างเท่าเทียมมาจนถึงทุกวันนี้

จากข้อมูลของมูลนิธิสถาบันที่ดินแห่งประเทศไทยระบุว่าเอกสารที่ดิน กรมที่ดินออกไปทั้งหมด ๑๒๗ ล้านกว่าไร่ ๙๐ เปอร์เซ็นต์ ไปกระจุกตัวอยู่กับกลุ่มคน เพียง ๑๐ เปอร์เซ็นต์ของประชากรทั้งประเทศ หรือประมาณ ๖ ล้านคน และที่น่าสนใจ กว่านั้น คือที่ดินตกไปอยู่ในกลุ่มคนนี้กว่า ๗๐ เปอร์เซ็นต์ ถูกปล่อยให้เป็นที่ดินรกร้าง ว่างเปล่า ไม่ได้มีประโยชน์ใด ๆ หรือใช้ประโยชน์ได้ไม่เต็มที่ ซื้อไว้ปลูกกล้วย ซื้อไว้เก็งกำไร ชี้ให้เห็นว่าการใช้ประโยชน์จากที่ดินของเมืองไทยไร้ประสิทธิภาพสิ้นดี ที่ดินส่วนใหญ่ เกือบ ๖๐ เปอร์เซ็นต์เป็นของรัฐ ความมั่งคั่งมาจากประชาชนที่เสียภาษีให้กับรัฐ ไม่ได้ มาจากภาครัฐ ถูกใช้ไว้เก็บไปเป็นประโยชน์ของทางราชการ และที่ดินส่วนที่เหลือ ๔๐ เปอร์เซ็นต์ เป็นของภาคเอกชน แต่ที่ดินส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ประโยชน์เท่าที่ควร และมีอีก กลุ่มใหญ่ คือประชากรส่วนใหญ่ของประเทศนี้ที่พี่น้องสมาชิกได้อภิปรายไปก่อนหน้านี้ ทั้งพี่น้องเกษตรกร ทั้งคนจนเมือง เป็น Landless Homeless ไม่มีที่อยู่อาศัย ไร้ที่ดินทำกิน ชี้ให้เห็นว่ามีความเป็นไร้ประสิทธิภาพหลายประการในกระบวนการแก้ไขปัญหาของที่ดิน นอกจากไม่มีพื้นที่สาธารณะสำหรับชุมชนที่ถูกผลักออกจากผืนป่าแล้ว ยังถูกจัดระเบียบ และคืนทรัพย์สิน และถูกบังคับสูญหายไปด้วย หลายคนไม่เหลืออะไรเลย มีอุปสรรคมากมาย ขัดขวางไม่ให้ชุมชนท้องถิ่นสามารถเรียกคืนที่ดินที่ถูกยึดไปหรือถูกเวนคืนได้ค่ะท่านประธาน ความขัดแย้งเรื่องที่ดิน

ประเด็นแรก คือความขัดแย้งเรื่องเขตแดนระหว่างหน่วยงานรัฐกับประชาชน ในพื้นที่อยู่อาศัยที่เกี่ยวข้อง ข้อพิพาทที่ดินมักเริ่มขึ้นเมื่อชนชั้นสูงหรือชนชั้นทุนนิยม ใช้อำนาจความสัมพันธ์ของตนกับเส้นสายกับเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อแก้ไขกฎหมาย และพวกเขา ออกเอกสารทางกฎหมายและมอบหมายให้ทนายความค้นหาช่องโหว่ทางกฎหมายที่หวังว่า พวกเขาจะสามารถสร้าง Resort สร้าง Farm ขนาดใหญ่ หรือพยายามเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ ส่วนตนจากทรัพยากรอันมีค่าของพี่น้องประชาชนคนไทยในถิ่นกำเนิด ในที่ดินที่เป็น ข้อพิพาท จากข้อมูลของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง พบว่าประชาชน ๙๐ เปอร์เซ็นต์ ทั่วประเทศเป็นเจ้าของที่ดินไม่ถึง ๑ ไร่ สถิติเดียวกันระบุว่ามีเพียง ๑๐ เปอร์เซ็นต์เท่านั้น เป็นเจ้าของที่ดินมากกว่า ๑๐๐ เฮกตาร์ สิ่งสำคัญที่ต้องทราบคือ ๗๐ เปอร์เซ็นต์ของที่ดิน ในประเทศไทยไม่ได้ใช้เลย ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าประเทศสูญเสียรายได้อย่างน้อย ๑๒๗,๓๘๔ ล้านบาทต่อปีจากที่ดินที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ สูญสิ้นเปล่าไปเลยค่ะท่านประธาน เกษตรกรต้องละทิ้งอาชีพดั้งเดิมของตนและย้ายเข้าไปอยู่ในเมือง ส่งผลให้เกิดชุมชนแออัด ในตัวเมือง ท่านจะเห็นในภาพ Slide ประท้วงนะคะ เป็นชุมชนแออัดที่ถูกไล่รื้อถอน ในเขตของดิฉันเอง หรือเป็นคนที่ไม่มีทักษะในการทำงานมากยิ่งขึ้น ขาดมูลค่าพืชผล และหนี้ที่หมดสภาพ ทำให้เกษตรกรต้องขายที่ดินในราคาถูก ข้อมูลจากการเคหะแห่งชาติ ชุมชนสลัมมีมากกว่า ๒,๔๓๖ ครัวเรือนชุมชนในทุกภูมิภาค โดยมีจำนวนทั้งหมด ๕๘๓,๔๑๕ ครัวเรือน ในปี ๒๕๕๙ ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิง เมื่อเทียบกับ ๑,๙๖๘ ชุมชนสลัม ในปี ๒๕๔๔ ที่ดินจำนวนมากยังถูกใช้ในทางที่ผิด หรือถูกขโมย หรือเวนคืนไปจากพี่น้อง ประชาชน ยกตัวอย่างในชุมชนเขตราชเทวีที่ดิฉันเป็นผู้แทนราษฎรอยู่ ในขณะนี้มีพื้นที่เร่งด่วน ที่จะดำเนินการรื้อถอนอยู่ ๙๓๙ ครอบครัวในชุมชนรถไฟย่านราชเทวี กรุงเทพมหานคร ที่ได้รับผลกระทบจากโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม ๓ สนามบิน ขณะนี้อยู่ระหว่าง การพิจารณาพื้นที่ที่อยู่ที่เหมาะสมอยู่บริเวณริมบึงมักกะสัน แนวทางแก้ไขปัญหา แม้ว่า ปัญหานี้จะไม่ใช่เรื่องง่าย มันเป็นความท้าทายเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องอยู่ในกรอบของ รัฐธรรมนูญ เราต้องคำนึงถึงผลกระทบทางกฎหมายที่จะสร้างความเสียหายต่อประชากร กลุ่มเปราะบาง สิ่งแรกที่เราต้องเปลี่ยนแปลงคือหน่วยงานที่รับผิดชอบช่วยเหลือชาวบ้าน ที่กำลังถูกฟ้องร้อง รวมถึงค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องกับศาล การประกันตัว ค่าทนายความ ค่าเดินทางไปศาล รวมถึงกองทุนยุติธรรมเพื่อช่วยเหลือผู้ที่ถูกตัดสินลงโทษในคดีพิพาทที่ดิน หรือถูกตัดสินว่าบุกรุก จัดการทรัพยากรข้อพิพาทในศาล ชาวชาติพันธุ์ควรได้รับสิทธิ ในการเป็นเจ้าของที่ดินในการชดเชยที่ยุติธรรมสำหรับการสูญเสียที่ดินตามปฏิญญา สหประชาชาติว่าด้วยสิทธิชนเผ่าพื้นเมือง นอกจากนี้เราต้องปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ให้ปกครองด้วยความเป็นธรรม และสร้างการเยียวยาทางนิเวศควบคู่กับความยุติธรรม เศรษฐกิจและสังคม จำเป็นอย่างยิ่งที่หน่วยงานต้องอนุญาตให้กฎหมายใช้วิธีพิจารณาคดีให้มี การพิจารณาคดีที่เป็นมาตรฐาน กระบวนการยุติธรรมที่สามารถเข้าถึงงานได้โดยรวดเร็ว สะดวกสบาย และมีการพิจารณาคดีที่หลากหลาย การดำเนินการของธนาคารที่ดิน หรือการใช้ภาษีที่ดินเอกชนที่เป็นประโยชน์ต่อชุมชน โฉนดของชุมชน เมื่อสักครู่ดิฉันได้ยิน หลายท่านอภิปราย ก็จะไม่ลงรายละเอียด เป็นการให้ประชาชนมาร่วมกันแก้ไขปัญหา มีการตรวจสอบตนเองของชุมชน ระบบกรรมสิทธิ์ของชุมชนเข้ามาแทนที่ระบบกรรมสิทธิ์ ส่วนบุคคล ซึ่งป้องกันไม่ให้ที่ดินไปตกอยู่ในมือของนายทุนหรือภาครัฐ จัดการเป็นระบบโดยเจ้าของชุมชน เพื่อการใช้ประโยชน์ที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของคน ในชุมชนโดยตรง และสะท้อนถึงการแก้ไขปัญหาที่สำคัญและยั่งยืน การปรับปรุงระบบภาษี เช่น การร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เพื่อแก้ไขความไม่เป็นธรรมของ ภาษีบ้าน ภาษีบำรุงท้องถิ่น เพื่อรายได้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อีกทั้งยังต้องเก็บภาษี ที่ดินแบบก้าวหน้า รวมถึงภาษีกำไรจากการขายหุ้นเพื่อให้ใช้ที่ดินได้มีประสิทธิภาพมากที่สุด และอย่าปล่อยให้ที่ดินถูกทิ้งร้าง อีกทั้งยังเพิ่มต้นทุนให้กับนักลงทุนที่สะสมที่ดินเก็งกำไร ธนาคารที่ดินเป็นหนึ่งในเครื่องมือที่จะปฏิรูปและกระจายที่ดินที่น่าสนใจที่สุดที่ใช้ในประเทศ สาธารณรัฐเช็ก เดนมาร์ก ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี ลัตเวีย เนเธอร์แลนด์ โปรตุเกส สโลวีเนีย สเปน และตุรกี และการใช้กลไกเก็บภาษีที่ดินที่น้อยลงสำหรับที่ดินส่วนบุคคล ที่ว่างเปล่าและไม่ได้ใช้ ซึ่งสามารถมาแปรรูปหรือเปลี่ยนแปลงเป็นสวนสาธารณะ สนามกีฬา ห้องสมุด เพื่อประโยชน์ต่อส่วนรวม ตอนนี้ดิฉันก็น่าจะต้องจบลงแล้วนะคะ เพราะว่า เลยเวลามา ๓ นาทีแล้ว ต้องกราบขออภัยทุกท่านนะคะ ในประเทศไทยมีคนรวยที่สุด ๕ เปอร์เซ็นต์ ถือครองที่ดินถึง ๘๐ เปอร์เซ็นต์ ยิ่งกว่านั้นคนไทยเพียงร้อยละ ๒๐ เป็นเจ้าของที่ดินร้อยละ ๒๐ ของร้อยละ ๗๕ ของประชาชนไม่มีโฉนดที่ดิน จากข้อมูล ของธนาคารโลก ประเทศไทยเป็นหนึ่งในสังคมที่มีความไม่เท่าเทียมกันมากที่สุดในโลก การดำเนินการของรัฐบาลจะพิสูจน์ค่ะ รัฐบาลนี้ถ้าท่านได้ปฏิรูปที่ดินอย่างสมบูรณ์แบบ จะเป็นการพิสูจน์ว่าประชาชนเป็นใหญ่ในแผ่นดิน หรือนายทุนผูกขาดเป็นใหญ่ในแผ่นดิน ขอบพระคุณค่ะ