ณัฐวุฒิ บัวประทุม หารือปัญหาน้ำท่วมในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา เน้นย้ำความจำเป็นในการเพิ่มความโปร่งใสในการสื่อสารข้อมูลสถานการณ์น้ำ ปรับปรุงระบบเตือนภัยให้มีประสิทธิภาพ ทันท่วงที และเข้าใจง่าย พร้อมเสนอให้มีการพัฒนาทางน้ำสำรองอย่างเป็นระบบและสอดคล้องกับธรรมชาติ พิจารณาความต้องการของประชาชนอย่างครอบคลุมตั้งแต่การช่วยเหลือในช่วงวิกฤต เช่น อาหาร ยานพาหนะ การดูแลสัตว์เลี้ยง และสุขาที่ใช้งานได้จริง รวมถึงเร่งกระจายอำนาจการประกาศเขตภัยพิบัติไปยังท้องถิ่นเพื่อให้การเยียวยาและการช่วยเหลือเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ขอบคุณครับ ท่านประธาน ที่เคารพ ผม ณัฐวุฒิ บัวประทุม สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล คนจังหวัดอ่างทอง ท่านประธานครับ บ้านผมติดแม่น้ำเจ้าพระยาอยู่ตรงข้ามศาลากลาง จังหวัดอ่างทอง เผื่อบางท่านอาจจะไปเยี่ยมเยียนไปพบปะกัน การนั่งดูแม่น้ำเจ้าพระยาไม่ใช่ สิ่ง Romantic เสมอไป ไม่ใช่ฉันนั่งตกปลาอยู่ริมตลิ่ง แปลกใจเสียจริงปลาไม่กินเหยื่อ ไม่ใช่น้ำท่วมดีกว่าฝนแล้ง ท่านประธานครับ หากเป็นญัตติที่มีการอภิปรายหรือเตรียมการ กันเป็นเบื้องต้น ผมเองก็คงมี Slide ที่จะชี้ให้เห็นหลายประการว่าปัญหาของน้ำท่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยานั้นเกิดขึ้นเพราะสาเหตุใด แต่เนื่องจากเป็นญัตติด่วน ไม่มีเวลาเตรียมข้อมูล หรือ Slide ทั้งหมด ซึ่งก็น่าเสียดายว่าปี ๒๕๖๔ เราก็พูดถึง เรื่องนี้ ปี ๒๕๖๕ เราก็พูดถึงเรื่องนี้ ปี ๒๕๖๖ เราก็ยังต้องพูดถึงสถานการณ์น้ำท่วม แล้วก็ เป็นสถานการณ์ที่มาเร็วไปเร็ว ยังไม่รู้ว่าจะไปจบเมื่อไรครับ ผมมีอยู่ ๕ ประการ ด้วยกันที่คิดว่า เป็นประเด็นสำคัญ แล้วก็เป็นข้อเสนอต่อรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม แน่นอนครับ ผมคงพูดถึงจำเพาะเจาะจงในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นหลัก
ประการที่ ๑ เราต้องทำความเข้าใจว่าแม้ปริมาณฝนนั้น หรือปริมาณน้ำนั้น จะเป็นปริมาณที่ไม่อาจคาดเดาได้แบบ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ แต่ก็ไม่ใช่ว่าไม่สามารถคาดการณ์ ได้เลยครับ ในแต่ละปีนั้นเราคาดการณ์ได้ว่าสถานการณ์มรสุมเป็นอย่างไร สถานการณ์พายุ จะเข้าช่วงไหน พายุที่เข้านั้นมีปริมาณ มีความต่ำ ความสูงมากน้อยขนาดไหน อยู่เหนือเขื่อน หรือใต้เขื่อน แบบใด อย่างไร แต่ในเมื่อน้ำนั้นเป็นสิ่งที่เป็นธรรมชาติโดยตัวของมันเอง แต่การจัดการนั้นเป็นเรื่องของมนุษย์ เป็นเรื่องของคนครับ เราคงปฏิเสธความรับผิดชอบ ในแง่ของการจัดการไม่ได้ ผมคิดว่าประเด็นที่สำคัญที่สุด ก็คือความจริงใจของรัฐบาล ในการสื่อสารสถานการณ์ หรือข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง ไม่ใช่บอกแต่เพียงว่าปีนี้ไม่ท่วมแน่ ๆ ปีนี้แล้งนะอย่าเพิ่งทำการเกษตรต่าง ๆ แต่ต้องให้ข้อมูลความเป็นไปได้ที่ถูกต้องกับพี่น้อง ประชาชน นั่นเป็นประการที่ ๑ ครับ
ประการที่ ๒ เวลาที่เราพูดถึงระบบน้ำท่วม มันไม่ควรเป็นเรื่องที่ประชาชน ต้องมานั่ง Monitor หรือติดตามกันรายวัน ผมยกตัวอย่างวันนี้มาประชุมสภา ผมต้องนั่งอ่าน แต่เช้าว่าวันนี้ขณะนี้มีน้ำที่ผ่านประตูน้ำเจ้าพระยาเท่าไร ผ่านประตูน้ำบรมธาตุเท่าไร ผ่านประตูน้ำชันสูตร ยางมณี ผักไห่ ลำชวด พระงาม คลองสาหร่าย ม่วงเตี้ย โพธิ์ปั้น คลองตาเที่ยง ท่าอู่ คลองขนาก ราดมะไฟ ศาลาแดง โคกช้าง ไปคลอง ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ลาดชะโด ผักไห่ เจ้าเจ็ดเท่าไร ผมคิดว่าเกินกำลังความสามารถของพี่น้องประชาชนที่จะนั่ง Monitor ครับ ก็จะบอกว่า ขณะนี้ปริมาณน้ำที่ผ่านนั้นความเร็วของน้ำจะมาถึงปากแม่น้ำ จะมาถึงจุดต่าง ๆ มากน้อย ขนาดไหน แต่สิ่งที่เราคาดหวังก็คือระบบเตือนภัยครับ สิ่งที่เราคาดหวังก็คือระบบเตือนภัย ที่จะบอกว่าด้วยสถานการณ์ขณะนี้ความเป็นไปได้ หรือปริมาณมันจะมาถึงไหน ผมคิดว่า แน่นอนครับ ผมไม่ปฏิเสธการชักธงว่าจะต้องมีธงเขียว ธงเหลือง ธงแดงในการเตือน ผมเอง ก็ต้องเคยรับผิดชอบในแง่ของการดูแล สมัยที่คุณพ่อเป็นรองนายกเทศมนตรีที่ต้องรับผิดชอบ การป้องกันน้ำท่วม แต่ว่ามันมีระบบเตือนภัยที่หลากหลาย และครอบคลุมกว่านั้นหรือไม่ ตีสองตื่นขึ้นมาเพื่อมากรอกกระสอบทรายกันทุกบ้านในชุมชน มันไม่ควรเรียกว่าสิ่งนี้คือ ระบบเตือนภัยครับ นั่นเป็นประการที่ ๒ ท่านประธานครับ
ประการที่ ๓ ท่านประธานครับ ก็คือเรื่องของการช่วยเหลือในสถานการณ์ ที่เกิดขึ้น ท่านประธานอยากจะให้เห็นภาพนิดหนึ่งว่าสมัยที่เราน้ำท่วมกันเมื่อปีที่แล้ว พวกผมเอง สส. พรรคก้าวไกล คุณทวิวงศ์ โตทวิวงศ์ หลายท่านลงพื้นที่ บางพื้นที่ของ อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ท่วม ๓ เดือน ต้องพังผนังชั้น ๒ ลงมาเป็น ที่นอนคนเฒ่าคนแก่ที่เราเข้าไปเยี่ยมบ้าน ฉะนั้นสิ่งที่เป็นการช่วยเหลือเบื้องต้นมันต้อง มีรูปแบบ หรือ Package ที่พิเศษไปหลากหลาย เช่น ในกรณีของที่พี่น้องไม่ต้องการออก จากบ้าน ระบบการส่งอาหารจะต้องเป็นอย่างไร ในกรณีพี่น้องจำเป็นต้องไปทำงานระบบเรือ Logistics เบื้องต้นเราใช้ศัพท์สูงไปนิดหนึ่ง แต่เอาง่าย ๆ ก็คือระบบที่พาเขามาต่อไปทำงาน จะเป็นอย่างไร ในกรณีของคนเจ็บป่วยเอาอย่างไร หมา แมวก็สำคัญ เพื่อนสมาชิกผม สส. นิติพล ผิวเหมาะ สามารถประสานหน่วยงานที่ดูหมา แมว ว่าบ้านไหนมีหมามีแมวติดค้าง น้ำท่วมจะมีองค์กรใดเข้าไปช่วยเหลือแบบใด ประการใด ห้องน้ำที่ถูกออกแบบในแง่ ของการช่วยเหลือน้ำท่วมนั้นเป็นห้องน้ำที่สามารถขับถ่ายได้จริงหรือไม่ ท่านประธาน นึกภาพพี่น้องประชาชนนั่งเรือออกมา ๓-๔ กิโลเมตร ระยะทางมันดูใกล้ แต่เวลานั่งเรือ ๓-๔ กิโลเมตร คดเคี้ยวออกมาตอนมืด เสาไฟฟ้าอยู่ตรงไหน ตอม่ออยู่ตรงไหน ไม่รู้นะครับ ออกมาเพื่อมาขับถ่ายในจุดที่ห้องน้ำที่ลอยอยู่ในน้ำ และท้ายที่สุดไม่สามารถขับถ่ายได้ ปีที่แล้วผมก็เอาภาพแบบนี้ให้ดู นั่นเป็นประการที่ ๓ ที่พูดถึงเรื่องของการช่วยเหลือที่ต้องมี Package ที่สมบูรณ์ แต่หลากหลายรูปแบบที่เพียงพอต่อกระบวนการให้ความช่วยเหลือ
ประการที่ ๔ ท่านประธานครับ คือเรื่องการเยียวยาครับ การเยียวยาตกลง วันนี้อำนาจชัดเจนหรือยังว่าการประกาศเขตภัยพิบัตินั้นจะต้องเป็นของผู้ใด รอนายอำเภอ ประกาศ รอผู้ว่าราชการจังหวัด รอกระทรวงมหาดไทยประกาศเขตภัยพิบัติ พี่น้องผักไห่ ก็ถาม พี่น้องบางบาลก็ถาม พี่น้องโผงเผงอ่างทองก็ถาม เพราะเหตุใดท้องถิ่นถึงไม่สามารถ ออกเขตภัยพิบัติของตนเองแล้วดึงทรัพยากรที่มีอยู่ของตนเองนั้นมาพูดถึงเรื่องการเยียวยา มาพูดถึงการช่วยเหลือ ท่านประธานทราบไหมครับ ในแต่ละปีการซ่อมบ้านถ้าเราไม่ได้ อาสาสมัครจากองค์กรต่าง ๆ มูลนิธิ องค์กรต่าง ๆ ที่วิ่งเข้ามา ไม่ได้อาสาสมัครที่จะมา กวาดล้างบ้านที่สกปรกหลังเกิดน้ำท่วมไปแล้วระบบรัฐทำอะไรไม่ได้เลย ฉะนั้นสิ่งที่ ผมเรียกร้องก็คือกรณีของการช่วยเหลือและการเยียวยาต้องไปพร้อมกันครับ เงินช่วยเหลือ ชั่วคราวทำอย่างไร และเมื่อเกิดเหตุแล้วหลังเกิดภัยพิบัติน้ำท่วมแล้วจะสามารถช่วยเหลือ เยียวยากันแบบใด ประการใด ให้อำนาจ กระจายอำนาจไปท้องถิ่นสิครับ แล้วลองดูว่าเขาจะ ทำเพื่อพี่น้องประชาชนในพื้นที่ของเขาได้ไหม นั่นเป็นประการที่ ๔ ครับ
ประการที่ ๕ ท่านประธานครับ เป็นประการสุดท้ายคือเรื่องการป้องกัน วันนี้เราชัดหรือยังว่าตกลงแม่น้ำเจ้าพระยามีไว้ทำไม แม่น้ำเจ้าพระยามีไว้เพื่อการผลักดัน น้ำเค็ม มีไว้เพื่อเอาน้ำประปามาทำให้พี่น้องชาวกรุงเทพฯ และปริมณฑล หรือมีไว้เพื่อเป็น เส้นทางการเดินเรือของนายทุนอย่างที่เพื่อนสมาชิกผมเคยอภิปราย ฉะนั้นถ้าท่านประเมินว่า ศักยภาพการรองรับน้ำของแม่น้ำเจ้าพระยาและเครือข่ายไม่พอครับ ต้องพูดกันถึง เรื่องเส้นทางทางเลือก ท่านอาจจะใช้คำว่า Floodway ก็ได้ ผมเห็นข้อมูลของพรรค รัฐบาล ท่านจะทำเจ้าพระยา ๒ กับเจ้าพระยา ๓ แต่ท่านต้องคิดดี ๆ ว่าพื้นที่ที่เจ้าพระยา ๓ ที่ตัดออกมาตั้งแต่ตอนเหนือของจังหวัดอุทัยธานีออกมา ๑๐๐ กว่ากิโลเมตร มาออกที่ อ่าวไทยนั้น ผ่านเส้นทางน้ำที่ทับซ้อนกับแม่น้ำอีก ๒-๓ เส้น ผมไม่มีเวลาอภิปราย แต่ผมคิดว่า การป้องกันต้องมองทั้งระบบการบริหารจัดการครับ ไม่ใช่แต่เพียงการทำ Floodway แต่การกระจายน้ำและทำความเข้าใจกับธรรมชาติของน้ำ ตลอดจนทำความเข้าใจกับ องคาพยพของพื้นที่ซึ่งแต่ละพื้นที่ไม่เหมือนกัน ก็ขออนุญาตฝากทั้ง ๕ ประเด็น ไปยังรัฐบาล แล้วก็หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขอบคุณท่านประธานครับ