สาทิตย์ ชี้หลักการถอดถอนท้องถิ่นเปิดกว้าง ขอชี้แจงเพิ่มตามรัฐธรรมนูญ

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๑๘ · ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔

สาทิตย์ วงศ์หนองเตย ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับร่างกฎหมายการถอดถอนผู้บริหารท้องถิ่นที่ให้อำนาจผู้กำกับดูแลแทนการลงคะแนนเสียงของประชาชน โดยชี้ว่าขัดเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและอาจละเมิดหลักการปกครองท้องถิ่นอย่างอิสระ

นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย ตรัง

ท่านประธานครับ ผม สาทิตย์ วงศ์หนองเตย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดตรัง พรรคประชาธิปัตย์ ผมก็ขอบคุณท่านรัฐมนตรีนะครับ ที่ได้กรุณาชี้แจง แล้วก็ได้รับความกระจ่างชัดมากขึ้น คือเท่าที่ฟังดูก็คือหมายความว่า ใครที่อยู่สภานี้มาก่อนหรืออยู่ในวงการปกครองท้องถิ่นก็จะรู้ว่าเดิมมีกฎหมายว่าด้วย การลงคะแนนเสียงถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น ซึ่งถ้าฟังท่านชี้แจง ก็แปลว่ากฎหมายฉบับนั้นถือว่าถูกกฎหมายฉบับนี้ไปแทนที่ ไม่มีเรื่องของการลงคะแนนเสียง เพื่อถอดถอน แต่ว่าที่ท่านชี้แจงท่านบอกว่าเดิมทีทางกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นร่างขึ้นมา ให้มีการลงคะแนนเสียงถอดถอน แต่กฤษฎีกาไปแก้ไขเอาส่วนตรงนั้นออก แล้วก็ให้ประชาชน เป็นคนยื่นเรื่องเข้าไป แล้วผู้กำกับดูแลเป็นผู้ดำเนินการต่อ ไปจนกระทั่งถึงเป็นผู้ที่จะมีอำนาจ ในการที่จะถอดถอนให้เป็นไปตามความเห็นคณะกรรมการสอบสวน ผมว่าประเด็นนี้ที่ต้อง ชี้แจงในเชิงหลักการ บังเอิญท่านรัฐมนตรีได้พูดถึงเรื่องของกฎหมายฉบับเดิมว่าเป็นไปตาม หลักการของรัฐธรรมนูญ ฉบับปี ๒๕๔๐ แล้วท่านพูดถึงหลักการของรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๖๐ ผมก็ไปดูว่าตัวหลักการของรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๖๐ ท่านประธานครับ ในมาตรา ๒๕๔ บัญญัติไว้ แต่เพียงว่า ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีสิทธิเข้าชื่อกัน เสนอข้อบัญญัติเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นได้ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กฎหมายบัญญัติ เขียนไว้เท่านี้ครับ ก็แปลว่าหลักเกณฑ์และวิธีการนั้น ให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ บังเอิญในหลักการข้อนี้รัฐธรรมนูญไม่ได้เขียนไว้ว่าอำนาจ ในการที่จะไปถอดถอนนั้นให้ไว้กับผู้กำกับดูแล หรือจะต้องลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอน ตามหลักการเดิม ก็เลยกลายเป็นเปิดกว้าง แต่พอเปิดกว้างเช่นนี้เวลาไปร่างกฎหมาย ท่านประธานครับ ผมก็อยากได้รับคำชี้แจงเพิ่มเติมว่าท่านได้ไปดูรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๕๐ หรือเปล่า คือในรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๕๐ ในวรรคสุดท้ายท่านเขียนไว้ว่า กฎหมายที่เกี่ยวกับ การบริหารราชการส่วนท้องถิ่นต้องให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอิสระในการบริหาร การจัดทำบริการสาธารณะ การส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการศึกษา การเงิน การคลัง และการกำกับดูแลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งต้องทำเพียงเท่าที่จำเป็น เท่าที่จำเป็นเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่น หรือประโยชน์ของประเทศเป็นส่วนรวม การป้องกันการทุจริตและการใช้จ่ายเงินอย่างมี ประสิทธิภาพ ตรงนี้สำคัญนะครับ เพราะฉะนั้นที่ท่านบอกว่าเรื่องผู้กำกับดูแลให้อำนาจ ไว้แล้ว ไปดูกฎหมายในการจัดตั้งนั้นถูกต้อง แต่ในกฎหมายที่เป็นกฎหมายจัดตั้งองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นให้อำนาจผู้กำกับดูแลเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายหรือระเบียบ ข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับราชการ แต่ว่าในกฎหมายที่เรายกร่างขึ้นมาเพื่อให้ถอดถอนสมาชิก สภาท้องถิ่น เราไปเขียนไว้ในมาตรา ๗ ว่า ถ้าคนเห็นว่าสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหาร ท้องถิ่นผู้ใดจงใจทอดทิ้งหรือละเลยไม่ปฏิบัติการตามหน้าที่และอำนาจอันจะเป็นเหตุ ให้เสียหายแก่ราชการ หรือมีความประพฤติไปในทางเสื่อมเสีย ประชาชนสามารถเข้าชื่อกัน เพื่อให้มีการถอดถอนได้ ซึ่งถ้าเป็นแบบนี้นี่นะครับ ผมว่าหลักการมันต่างกันแล้ว ต่างกัน ในกรณีนี้หมายความว่ารัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ ให้หลักการคนไปถอดถอนเพราะประชาชน อาจจะเห็นว่าคนนั้นไม่เหมาะที่จะทำหน้าที่ที่เป็นตัวแทนตามที่ได้รับเลือกตั้งไปอีกแล้ว ก็เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ประชาชนไปร้องได้ แต่ตัวกฎหมายฉบับนี้เขียนขึ้นมาเสมือนกับว่า ให้อำนาจผู้กำกับดูแลนอกเหนือจากขัดต่อกฎหมายระเบียบราชการซึ่งผู้กำกับดูแลจะใช้ อำนาจตามกฎหมายจัดตั้งได้แล้ว ไปเพิ่มอีกช่องทางหนึ่งเป็นการให้อำนาจกับผู้กำกับดูแลว่า ให้ประชาชนก็ร้องได้ด้วย แต่ยังให้อำนาจผู้กำกับดูแลนั้นเอง เพราะฉะนั้นผมก็ยังเห็นว่า ถ้าอ้างว่าเป็นไปตามรัฐธรรมนูญของปี ๒๕๖๐ ที่ให้หลักการไว้ รัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๕๔ ไม่ได้ให้หลักการนั้นเอาไว้ เพียงแต่เขียนว่าเป็นไปตามกฎหมายบัญญัติ แต่พอตัวกฎหมาย บัญญัติต้องกลับไปดูมาตรา ๒๕๐ ครับ เพราะฉะนั้นยังเห็นว่าที่กรมส่งเสริมการปกครอง ท้องถิ่นร่างไว้เดิมให้ลงคะแนนเสียงนั้น น่าจะเป็นไปตามนั้นนะครับ แต่พอเขียนแบบนี้ ทำให้เกิดข้อกังขาขึ้นมาเพราะฉะนั้นต้องชี้แจงตรงนี้ให้ดีนะครับ เพราะว่าหลายคนก็มี ความรู้สึกว่าชาวบ้านเลือกมาสุดท้ายแล้วก็ให้ฝ่ายกระทรวงมหาดไทยไปมีอำนาจถอดถอนได้ นอกเหนือจากที่ให้อำนาจตามกฎหมายจัดตั้งเอาไว้แล้ว ตรงนี้ครับเพราะฉะนั้นการไปอ้าง รัฐธรรมนูญก็ไม่ได้เขียนเอาไว้ชัดนักในมาตรา ๒๕๔ เป็นเพียงแต่เขียนให้เป็นไปตามที่ กฎหมายบัญญัติ แต่พอเป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติมันตีความไม่สุดและไปให้อำนาจ ราชการปกครองส่วนท้องถิ่นถูกราชการส่วนกลาง คือในส่วนของนายอำเภอกับผู้ว่าราชการจังหวัด สามารถถอดถอนได้ด้วย ผมก็คิดว่าหลักการนี้จะชอบตามรัฐธรรมนูญหรือเปล่าเท่านั้นเอง นะครับ คือผมไม่ได้มีเจตนาอย่างอื่นนะครับเพียงแต่ต้องสร้างความชัดเจนให้เกิดขึ้นกับ สมาชิกซึ่งต้องลงมติในการรับหลักการฉบับนี้ด้วยว่าทุกอย่างเป็นไปอย่างชัดเจนและไม่ได้ เป็นการไปลดอำนาจ หรือไม่ได้เป็นการไปเพิ่มอำนาจของราชการส่วนกลางกับส่วนภูมิภาค ให้เหนือสมาชิกสภาหรือผู้บริหาร ซึ่งมาจากการเลือกของคนในท้องถิ่นด้วยเท่านั้นเองครับ